The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.26.45
Bhāratabhāvadīpa 6.26.45
- Language
- Sanskrit
6.26.45
kasya tarhi samādhau buddhirbhavatītyata āha - traiguṇyeti | traiguṇyaṃ guṇatrayakāryamūrdhvamadhyādhogatirūpaṃ saṃsaraṇaṃ tadeva prakāśyatvena viṣayo yeṣāṃ tādṛśāḥ karmakāṇḍaparā vedāḥ | tvaṃ tu nistraiguṇyo bhava | ūrdhvagatāvapi virakto bhavetyarthaḥ | vakṣyati ca tattadguṇapradhānaṃ gatitrayaṃ ‘ūrdhvaṃ gacchanti satvasthā’ iti | divyebhyo'pi viṣayebhyo viraktaḥ samādhāvadhikriyata iti bhāvaḥ | kiṃ lakṣaṇo'sau nistraiguṇya ityata āha - nirdvandva iti | sukhaduḥkhe mānāpamānau śatrumitre śītoṣṇe ityādīni dvandvāni sapratipakṣapadārtharūpāṇi tebhyo nirgato nirdvandvaḥ | sarvatra samabuddhirityarthaḥ | nanu bādhamānamuṣṇādikaṃ kathaṃ śītādivatkṣantuṃ śakyamata āha - nityasattvastha iti | nityaṃ sarvadā sattvaṃ dhairyaṃ satvaguṇo vā tadāśrito bhūtvā | dhīro hi sarvaṃ soḍhuṃ śaktaḥ sātviko vā prārabdhakarmopasthāpitamidaṃ duḥkhamaparihāryaṃ kimu taptatayeti jānan sarvaṃ soḍhuṃ śaknotyeva | nanvatyantaduḥsahaṃ kṣudhādiduḥkhaṃ kathaṃ nistraiguṇyena sarvathā pravṛttiśūnyena soḍhuṃ śakyamata āha - niryogakṣema iti | aprāptasya prāptiryogaḥ | prāptasya saṃrakṣaṇaṃ kṣemaḥ | etadvayamapi prārabdhakarmādhīnamiti tato'pi nirgata ityarthaḥ | tatra hetuḥ yata ātmavāñjitacittaḥ | sahi sarvāsvapyāpatsvanākulo nityatṛptatayā nirudyamaśca bhavatīti tvamapyetādṛśo nistraiguṇyo bhavetyarthaḥ ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit