The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.26.55
Bhāratabhāvadīpa 6.26.55
- Language
- Sanskrit
6.26.55
eteṣāṃ krameṇottarāṇyāha bhagavān - prajahātītyādinā | atra yānyeva kṛtārthalakṣaṇāni tāni jñānasādhanānīti matvā upadiśyante sthitaprajñalakṣaṇāni teṣāmakṛtārtheṣu yatnasādhyatvāt kṛtārtheṣu svābhāvikatvāt | yathoktam “utpannātmaprabodhasya hyadveṣṭṛtvādayo guṇāḥ | bhavantyayatnatastasya na tu sādhakarūpiṇaḥ |” iti | yadāyaṃ yogī sarvānsthūlasūkṣmakāraṇaśarīrabhogyān kāmānkāmyamānānviṣayānprakarṣeṇa samūlaṃ jahāti tyajati | kīdṛśānkāmān | manogatānmanasyeva saṅkalpavikalpātmake sthitānnatu bahiḥ | yathoktamakṣapādācāryaiḥ “doṣanimittaṃ rūpādayo viṣayāḥ saṅkalpakṛtāḥ” iti | tatra sthūlānāṃ kāmānāṃ tyāga ekāntasevanamātrādbhavatīti sa sthavīyāneva | vilīnakaraṇagrāmasya samanaskasya jāgradvāsanāmayāḥ svapne ye kāmāḥ sphuranti teṣāmapi tyāgo bhagavaddhyānādirūpasadvāsanābhyāsabalena bhavati | ye tūpasaṃhṛtakaraṇasya samprajñātasamādhikāle divyāḥ kāmāḥ saṅkalpamātropanatā daharavidyādiṣu prasiddhāsteṣāmapi tyāgo'samprajñātasamādhyabhyāsabalena bhavati | evaṃ trividhānkāmān tyaktvā ātmanyevākhaṇḍaikarase ātmanā svenaiva svarūpānandena tuṣṭo bāhyaviṣayanirapekṣo yadā bhavati tadāyaṃ sthitaprajña ityucyate ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit