The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.27.37
Bhāratabhāvadīpa 6.27.37
- Language
- Sanskrit
6.27.37
atrottaraṃ “kāmamaya evāyaṃ puruṣa” ityādiśrutisiddhaṃ bhagavānuvāca - kāma eṣa iti | eṣa prasiddhaḥ kāmaḥ “so'kāmayata”, “jāyā me syādatha prajāyeyātha vittaṃ me syādatha karma kurvīya” iti śruteridaṃ me bhūyādidaṃ me bhūyāt iti tīvrābhilāṣahetubhūtaścetaso'navasthitatvāpādako vṛttiviśeṣaḥ | sa ca cetorūpa eva | “kāmaḥ saṅkalpaḥ” ityupakramya “etatsarvaṃ manaḥ” ityupasaṃhārāt sa eṣa kāmaḥ kenacinnimittena pratihataḥ krodharūpeṇa pariṇamate'taḥ krodho'bhijvalanātmāpyeṣa eva tamenamiha śarīre'ntaḥsthitaṃ vairiṇaṃ viddhi | kuto vairī? yataḥ rajoguṇasamudbhavaḥ rajo rañjanātmakaḥ prākṛto guṇaḥ tasya guṇau kāryabhūtau tṛṣṇāsaṅgau tāvevodbhavo yasya saḥ | rajaḥkāryatvāt duḥkhaikaphalo'yamato vairī | yadvā rajoguṇasya lobhapravṛttyādilakṣaṇasya samudbhavo yasmāt | nanu viṣayābhilāṣātmakaḥ kāmo viṣayārpaṇena śāmyati | viṣayasya daurlabhyaniścaye svata eva vā nivartate andha iva rūpadarśanābhilāṣādityāśaṅkyāha - mahāśano mahāpāpmeti | mahaddātumapāraṇīyamaśanamasya sa tathā | yathoktaṃ “na jātu kāmaḥ kāmānāmupabhogena śāmyati | haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate” iti | “yatpṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ | nālamekasya tatsarvamiti matvā śamaṃ vrajet” iti | tathā mahāpāpmātyugraḥ | sa hi sahasraśaḥ prabodhito'pi na nivartate tadvadayamapi duścikitsyaḥ | mahāśanatvānnāyaṃ vairī dānasādhyaḥ | nāpi sāmabhedasādhyaḥ | atyugratvāt | ato hantavya eveti ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit