Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.3.31

Bhāratabhāvadīpa 6.3.31

Language
Sanskrit

6.3.31

ete vāyavaḥ viṣamaṃ vairam | yuddhamiti yāvat | triṣviti | triṣvapi cchatreṣu narapativijayaprokteṣu yathā'śvinyādibhirnavabhirnakṣatrairaudīcyasyāśvapateśchatre cāmaraṃ kalaśo vīṇā chatraṃ daṇḍaḥ patadgraha āsanaṃ śīlakaṃ rajjurityavayavāḥ kalpyante | evaṃ maghādinavakena prācyasya gajapateḥ | tathā mūlādinavakena dakṣiṇasya narapateḥ | evaṃvidheṣu triṣvapi chatreṣu tatrāpi sarveṣu nakṣatreṣu nāsti kṣatramebhiriti yogena kṣatravirodhiṣu nakṣatreṣu nakṣatrāṇi ca tāni nakṣatrāṇi bhāni teṣu krūrākrāntatvādinā kṣatriyābhāvakareṣu nakṣatreṣu gṛdhraḥ pāpagrahaḥ śīrṣaṃ kalaśasthānaṃ sampatate | tena cchatratrayasya tadantargatānāmanyeṣāṃ ca māṇḍalikānāṃ rājñāṃ nāśaḥ sūcyate | tatraivaṃ sati maghāsu kujo'sti tathā yadā bhaganakṣatraṃ pūrvāphalgunī tadā tatratyaḥ śanaiśvaro'vaśyaṃ yuddhādinā gajapatermahadbhayaṃ kariṣyati | yathoktaṃ tatraiva- ‘kalaśasthe bhavedyuddhaṃ raṇe roge mahadbhayam || ghātapātādikaṃ sarvaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ' iti | kalaśasthe śanaiścare iti śeṣaḥ | tathā viśākhājyeṣṭhe apyatraiva cchatre krūraviddhe krūrākrānte vartete ityavaśyaṃ gajapateśchatrabhaṅgaḥ | evaṃ prathamacchatre'pi kṛttikārohiṇyoḥ puṣyasya ca pīḍā'sti | yathāntimacchatre śravaṇaproṣṭhapadayorbṛhaspatiśukrau vartete iti tathā'pi tāvaniṣṭaphalāveva | evaṃ pūrvasya niranvayo nāśaḥ | itarayośchatrayo rājanāśe'pi tatputrāṇāṃ cchatraprāptirastīti viśeṣaḥ | tathā ca madhyamacchatre maghāsu bhaumaḥ svātyāṃ sūryacandrarāhavaḥ pūrvasyāmuttarasyāṃ vā phalgunyāṃ śanaiścaraḥ viśākhāyāṃ vedhena bṛhaspatiścāsti | teṣāṃ phalaṃ tatraivoktam - 'krūragrahacatuṣkaṃ ca budhacandreṇa saṃyutam || pūrvacchatravināśāya kathitaṃ pūrvasūribhiḥ iti | tatra sindhusāgarasaṅgamādgodāvarīsāgarasaṅgamaparyatamekā rekhā taddakṣiṇe narapatiḥ | tata eva karṇaprāvaraṇaparyantaṃ dvitīyā taduttare gajapatiḥ | tayo rekhayormadhye'śvapatiḥ | hastināpuraṃ tu īśānadeśasthatvādgaṅgādvārāt pūrvabhāge'stīti gajapaticchatrāntargatameva | haridvāraṃ tu dehalīdīpanyāyenāśvapatigajapatyorantargatamiti tena hastināpurasthānāṃ prācyatvādatyantaṃ kṣayastathaiva pāñcālādīnāmapīti | etacca narapativijayadarśināṃ spaṣṭam | īśānadeśāḥ kūrmacakre proktāḥ - “revatī aśvinī yāmye pāde īśānagocare || gaṅgādvāraṃ kurukṣetraṃ śrīkaṇṭhaṃ hastināpuram || aśvavaktraikapādāśca karṇaprāvaraṇāstathā || vinaśyanti ca te sarve deśāstvīśānagocare” iti dik ||

Linked texts (1)