Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.31.4

Bhāratabhāvadīpa 6.31.4

Language
Sanskrit

6.31.4

evamekavijñānātsarvavijñānaṃ pratijñāya tadupapattaye sarvasya jaḍājaḍaprapañcasya jñānātmakabrahmaprabhavatvamāha tribhiḥ bhūmiriti | atra bhūmyādipadaistattatkāraṇānyeva gṛhyante prakṛtirityadhikārāt sthūlabhūmyādeśca vikṛtimātratvāt | tathā ca bhūmiriti gandhatanmātram, āpa iti rasatanmātram, anala iti rūpatanmātram, vāyuriti sparśatanmātram, khamiti śabdatanmātram, mana iti tatkāraṇamahaṅkāraḥ, buddhiriti samaṣṭibuddhirmahattattvam, ahaṅkarotyanayetyahaṅkāro mūlaprakṛtiḥ | karaṇe ghaño durlabhatve'pyagatyā bāhulakāttadbodhyam | iyaṃ me matto'bhinnā'pṛthaksiddhā śuktiśakalādiva rajatam aṣṭadhā aṣṭaprakārā prakṛtirjaḍaprapañcopādānabhūtā | yadvā nātrāvyaktamahadahaṅkārapañcatanmātrāṇyevāṣṭau sāṅkhyābhimatā eva prakṛtayo grāhyā iti niyamo'sti | “manasā hyeva paśyati manasā śṛṇoti” iti manasa indriyāntaraprakṛtitvaśravaṇena santu navāpi prakṛtayaḥ | tathā caivaṃ yojyam | iyaṃ me madabhinnā prakṛtiravyākṛtākhyā bhūmyādibhedenāṣṭadheti mūlaprakṛteratra bhūmyādibhiḥ saha pāṭhājjanyatvamavagamyate na sāṅkhyānāmivājanyatvam | “tasmādavyaktamutpannaṃ triguṇaṃ dvijasattama” iti “avyaktaṃ puruṣe brahmanniṣkale pravilīyate” iti ca tasyā api prabhavapralayayoḥ smaraṇāt ||

Linked texts (1)