The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.42.77
Bhāratabhāvadīpa 6.42.77
- Language
- Sanskrit
6.42.77
tacceti | rūpaṃ viśvarūpam | etaddarśane hi ‘brahmāṇamīśam’ iti deśato viprakṛṣṭaṃ, ‘vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti’ iti kālato vyavahitaṃ bhīṣmādikṣayaṃ ca karatalāmalakavaddṛṣṭavān | tacca jagato mithyātvamantareṇa na sambhavatīti pratipāditaṃ vedāntakatake -
atītānāgataṃ vastu vīkṣyate karabilvavat |
yogī saṅkalpamātrotthamiti śāstreṣu ḍiṇḍimaḥ ||1 ||
māyāyāṃ sarvadā sarvaṃ sarvāvasthamidaṃ jagat |
astīti tadupādhiścitsārvātmyātsarvamīkṣate ||2 ||
ārambhapariṇāmābhyāṃ svena rūpeṇa yanna sat |
atītānāgataṃ vastu yogī tadvīkṣatāṃ katham ||3 ||
saṅkalpamātrabhātaṃ vastvatītādi yadīṣyate |
naṣṭastrīdarśanābhaṃ tatsyādyogijñānamapramā ||4 ||
yogisaṅkalpamātreṇa tasyotpattiryadīṣyate |
īśasaṅkalpamātreṇa sarvotpattistadeṣyatām ||5 ||
ārambhe pariṇāme vā deśakālādyatikramaḥ |
naiva dṛṣṭaḥ kvacitso'yaṃ svapnamāyādiṣu sphuṭaḥ ||6 ||
yugapadgṛhyate kumbho nānādeśasthayogibhiḥ |
jalasūrya ivāsmābhistenāsau kalpitaḥ sphuṭam ||7 ||
yogibhirgṛhyamāṇatvāddhaṭaḥ sarvatra sarvadā |
sannevāstīti cetkāryaṃ kathamīdṛgvidhaṃ bhavet ||8 ||
vyāvṛttaṃ hīṣyate kāryaṃ yugapadbhinnadeśatā |
cetkalpanāṃ vināsyeṣṭā dṛṣṭāntastatra nāsti vaḥ ||9 ||
tasmānnāṇubhirārabdhabhittivannāpi gavyavat |
prakṛteḥ pariṇāmo vā jagatkintvindrajālavat ||10 ||
satyaṃ baddhadṛśāmindrajālaṃ viśvaṃ parākdṛśām |
adhiṣṭhānādṛte śuddhadṛśāṃ nāstyeva tadvayam ||11 || iti |
spaṣṭārtho mūlaślokaḥ ||18.77 ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit