Kundamala 7

Kundamālā 7

Language: Sanskrit

7.1 — 1 part
7.16-2 — 2 parts
7.20 — 8 parts
7.23 — 2 parts
7.24 — 2 parts
7.34 — 1 part
7.35 — 1 part
7.36-2 — 1 part
7.42 — 1 part
7.45 — 3 parts

7.1

ka-sampāditakauśikamukhasaṅkrāntapārthivājño'hamatra sthitaṃ svāminamavalokayāmi (vilokya) eṣa prāpta eva svāmīmahāśīlaistribhiḥ sārdhamita evābhivartate
pariṣkṛtastribhirvedairaśvamedha ivādhvaraḥ

7.1.p1

tataḥ praviśati kuśalavābhyāmanugamyamāno rāmabhadro lakṣmaṇaśca

sarve-(parikrāmanti )
ka-( upasṛtya ) jayatvāryaḥ, etatssajjamāsthānamaeṭapam, etadāsanaṃ
ca | (sarve upaviśanti )
ka-itastāvadavalokayatu devaḥ, ete rāghavāḥ paurajānapadāśca devaṃ
sambhāvayanti
rā—( dṛṣṭvā ) kimidamaparamasmadantikādyavanikayā tirodhīyate ?
ka—etāstisro mahādevyaḥ kausalyādyā mahīpateḥ
etadbharataśatrughnakṣmaṇānāṃ vadhūtrayam

7.3

la—( kañcukinamuddiśya ) ārya; vaidehī ca na devīṣu saṅkhyāyate,
na vadhūṣu ca
rā—( niśvasya ) kañcukin, gaccha tvaṃ svabhūmimadhyāsva
ka—yadāha ( iti niṣkrāntaḥ )
rā—āryau, prastūyatām
kuśalavau—
upayeme tatastisro dharmapatnīrmahīpatiḥ
kausalyāmatha kaikeyīṃ sumitrāṃ ca sumadhyamām

7.4

rāmalakṣmaṇau—( saharṣam ) tāta eva kathānāyakatāmupanītaḥ
kavinā ( ubhau namaskṛtyāsanādavatarataḥ )
kuśalavau—kausalyā suṣuve rāmaṃ—
la—(praṇamati )
kuśalavau—kaikeyī bharataṃ tataḥ
sumitrā janayāmāsa yamau śatrughnalakṣmaṇau

7.5

rā—(lakṣmaṇamāliṅgati )
kuśalavau—upayeme tataḥ sītāṃ rāmaḥ saumitrirūrmilām
tathā bharataśatrughnau kuśadhvajasute ubhe

7.6

bālyayauvanayormadhye vartamānā nṛpātmajāḥ
navayotkaṇṭhayā caiva kalatre duḥsthitāṃ yayuḥ

7.7

la—ramaṇīyaḥ
rā—alaṃ kālātipātena, gīyatām
jarasā palitastātaḥ kākapakṣadharā vayam
jānudaghnāstadā te'pi sāketodyānapādapāḥ

7.8

kuśalavau—athābhiṣekasambhāra rāmasya samupasthite
bharate mātulaṃ draṣṭuṃ mātāmahapuraṃ gate

7.6-2

rā—(ātmagatam) niyataṃ madhyamāmbā nindyate | (prakāśam)
tamuddeśamullaṅghya sītāpaharaṇaprabhṛti gīyatām
kuśalavau-kālena rūpasaundaryaṃ śrutvā śūrpaṇakhāmukhāt
jahāra dehaṃ sītāyā na cāritraṃ daśānanaḥ

7.10

la-( rāmamavalokayati )
kuśalavau-tato badhvārṇave setuṃ nihatya yudhi rāvaṇam
sītāmādāya rāmo'pi sāketaṃ punarāgataḥ

7.11

rā--aho saṃkṣepaḥ
kuśalavau-prāptarājyastato rāmo janavādena coditaḥ
āhūya lakṣmaṇaṃ prāha sītā nirvāsyatāmiti

7.12

bāṣpaparyākulamukhīmanāthāṃ śokaviplavām
udvahantīṃ ca garbheṇa puṇyāṃ rāghavasantatim

7.3-2

sītāṃ nirjanasampāte caṇḍaśvāpadasaṅkule
parityajya mahāraṇye lakṣmaṇe'pi nyavartata

7.14

la—aho ! ayaśobhāgī lakṣmaṇaḥ
rā—kastavātrāparādhaḥ, rāmaparākramāḥ khalvete gṛhyante | tataḥ
kuśalavau—etāvatī gītiḥ
rā—( sodvegam ) saumitre, kaṣṭamāpatitam—
ubhau—tataḥ prāṇaiḥ parityaktā nirāśā janakātmajā
apriyākhyānabhītena kavinā saṃhṛtā kathā

7.15

kuśa-( apavārya ) mahābhāgāveto sītāsaṃkathāyāmatyantaviṣādinau tasmādanuyokṣye | (lakṣmaṇamuddiśya ) api bhavantau
rāmāyaṇakathānāyakau rāmalakṣmaṇau ?
lakṣma-tau kleśabhāginau
kuśa-kiṃ nītā tvayā sītā ?
la-( salajjam ) mayā mandabhāgyena
kuśa-kiṃ sītā rāmasya dharmapatnī ?
la-atha kim ?
kuśa-atha sītāyāstadgarbhasya vā viditaḥ kaścid vṛttāntaḥ ?
la-vidito yuṣmatsaṅgītena
rā-kimitaḥ punaḥ kalyāṇamāvedayati ? (vicintya ) evaṃ tāvadanuyokṣye | āryām̐, kimeṣa yuvayorāgamāvadhiḥ, āhosvitsandarbhāvadhiḥ ?
kuśa-na vayaṃ jānīmaḥ
rā—kaṇvo'nuyoktavyaḥ | saumitre, kaṇvamāhvaya
la—( niṣkramya kaṇvena saha punaḥ praviṣṭaḥ )
kaṇva—( vilokya )
sa eṣa rāmo nayanābhirāmaḥ sītāsutābhyāṃ samupāsyamānaḥ
yada़ṛcchayā tiṣyapunarvasubhyāṃ pārśvasthitābhyāmiva śītaraśmiḥ

7.16

la—kaṇvo'yamārya, samprāptaḥ
rā—( praṇamya ) idamāsanamāsyatām
kaṇva—( upaviśya ) yadi rāmāyaṇaśravaṇakautukaṃ kathyatāṃ kutrāvadhirabhihitaḥ kuśalavābhyāmiti
la—“ sītāṃ nirjanasampāte ” ( iti paṭhitvā ) eṣa kuśalavayo
rgītasīmā
kaṇva—śrūyatāṃ tataḥ param
rā—kā gatiḥ ?
kuśalavau—rāmadārāṇāṃ bhadraṃ gāyati
kaṇva—tataḥ śrutvā sa śiṣyebhyo vālmīkirmuniruttamaḥ
svayaṃ sītāṃ samāśvāsya nināya svaṃ tapovanam

7.17

rā—anugṛhītaṃ bhagavatā raghukulam, abhyuddhṛto'smi bhagavatā
kuśalavau—diṣṭyā kuśalino rāmadārāḥ ( sarve harṣaṃ nāṭayanti )
kuśa—ayi vatsa lava, kāsau vālmīkitapovane sītā nāma ?
lava—na kācit, kevalaṃ gītinibandhanānyetāni sītā sītetyakṣarāṇi
rā—tatastataḥ
kaṇva-paripūrṇe tataḥ kāle dyaurivendudivākarau
sītāpi janayāmāsa sā yamau tanayāvubhau

7.18

lakṣma-jayatvāryaḥ, diṣṭyā vardhatāṃ rāghavakulam
kuśalavau-jayatu mahārājaḥ putrajanmanā
rā-( svagatam ) api nāma kuśalavau syātām
kaṇva-jātāvasthocitaṃ karma vidadhāno yathākramam
sa cakāra tayornāma muniḥ kuśalavāviti

7.16-2

rā-kathametāveva sītātanayau ? hā putra kuśa ! hā putra lava !
lakṣma- iyaṃ sā devīsambhavā āryasyātmasaṅkrāntiḥ
kuśalavau-kathamayaṃ saḥ | hā tāta, trāyasva | (sarve parasparamāliṅgya
mohaṃ gacchanti)
kaṇva-( saviṣādam ) kimetatkaṣṭamāpatitam
mayā tu mandabhāgyena bhadraṃ tu kila gāyatā
raghupravīrāścatvāro hitenaikena pātitāḥ

7.16-2.p1

(nirvarṇya ) diṣṭyā śvāsodgama iva | ahametaṃ vṛttāntaṃ bhagavate
devyai ca nivedayāmi | (iti niṣkrāntaḥ )

7.16-2.p2

tataḥ praviśati vālmīkiḥ, sasambhramaṃ sītā ca

7.20

vālmīkiḥ-vatse, tvarasva, mā parilambiṣṭhāḥ; apratikriyamāṇā
mūrchā niṣkrāntamāpadyate
sītā-kahehi kahehi paramatthaṃ, avi dharanti rāhavāḥ ? (ka)
vālmī-samāśvasihi, dhriyante rāghavāḥ | kimetānna paśyati bhavatyucchvasitān ?
sītā-diḍhaṃ paccāidahni tādeṇa | (kha)
vālmī-(anveṣaṇamabhitīya )
maithili, yatnataḥ dhairyamavalambya locane tataḥ sādhu prahiṇu | tvatkathāpralayamātariśvanā nipātitaṃ rāghavakulaṃ paśyeti svābhimatapadānusāriṇī padyayojanā
maithili prahiṇu locane tataḥ
sādhu dhairyamavalambya yatnataḥ
tvatkathāpralayamātariśvanā
paśya rāghavakulaṃ nipātitam

7.20.p1

sītā—(salajjam) bhaavaṃ aṇaṇuṇṇādadaṃsaṇā ahaṃ añjautteṇa (ka)
vālmīki—(sāvaṣṭambham) mayi sthite ko vā abhyanujñāyāḥ
pratiṣedhasya vā| gaccha, abhyanujñātāsi vālmīkinā mayaitadarśane, upasarpa niśśaṅkamupayantāram
sī—(vilokya) kiṃ evvaṃ vaṭṭadi, savvahā hṛdahmi mandabhāā

7.20.p2

patitvā roditi) (kha

7.20.p3

vālmī—uttiṣṭha samāśvāsaya, ahamapi rāmalakṣmaṇāvabhyupapatsye
vatsa rāma, vatsa lakṣmaṇa, samāśvasihi
sī—jāda kusa, jāda lava, samassasa samassasa| (ga)

7.20.p4

evaṃ salilasekaṃ nāṭayati

7.20.p5

rāma—(pratyāgamya) ārya kaṇva, api dhriyate vaidehī?
vālmī—purata eva vartate
rā—(vilokya) kathaṃ bhagavān samprāptaḥ| (lajjāṃ nāṭayati)
vā—alaṃ lajjayā, kalatraviṣayā khalvanukampā
la0-( āśvasya ) api pratyāgatasañjña āryyaḥ syāt ?
rā-pratyāgato'smi mandabhāgyaḥ
kuśalavau-( samāśvasya ) hā tāta, paritrāyasva

7.20.p6

iti pādayoḥ patitvā rudataḥ

7.20.p7

rāmalakṣmaṇau-( pariṣvajya samāśvāsayataḥ ) vatsau, alamāvegena
vā-hā tātadarśanadurlalitau, kasya ka rudyate, pramṛjyatāmaśru
kuśalavau-( bāṣpaṃ pramṛjya rāmamavalokayantau sthitau )
sī-( apavārya ) ko eso, jo tuhmehiṃ evvaṃ pekkhido ? ( ka )
rāma-aho ! audāsīnyaṃ vaidehyāḥ yadidaṃ cirakālopanatamasmatsannidhānaṃ mukhavikāsaināpi na sambhāvayati
vā-( sakopam ) he rājan, dhṛtasauhārda, mahākulīna, samīkṣyakārin, kiṃ yuktaṃ tava pratipāditāṃ janakena, gṛhītāṃ daśarathena,
kṛtamaṅgalāmarundhatyā, viśuddhacāritrāṃ vālmīkinā, bhāvitaśuddhiṃ vibhāvasunā, mātaraṃ kuśalavayoḥ, duhitaraṃ bhagavatyā
viśvambharāyāḥ, devīṃ sītāṃ janāpavādamātraśravaṇena nirākarttum ?
rāma-( vaiklavyaṃ nāṭayati )
vā-saumitre yuktamidam ? athavā kastavopālambhaḥ, niyojyastvaṃ
kanīyān | ( rāmamuddiśya ) atha daśagrīvavīravadhyāvasāne
sītāpratigrahaṃ prati kaḥ pramāṇīkṛto devaḥ pramāṇena ?
rā-bhagavān vaiśvānaraḥ
vā-bhoḥ pratyayanivṛtteḥ kiṃ kāraṇam ?
sī-haddhi haddhi mama adhaṇṇāe kide evvaṃ adhikkhiadi añjautto | ( kha )

7.20.p8

karṇau pidadhāti

7.21

vā - -kuśalavajananī viśuddhisādhye
pavanasakhā yadi devatā niyuktā
kathamiva bhavato niraṅkuśo'yaṃ
hṛdi nihito nu pṛthagjanāpavādaḥ

7.22

rāma—āyujyamānamiva
vālmī-kathaṃ vīrahastena māmativāhayati
anukrutisarale pṛthagjanānāṃ
nivasati cetasi saṃśrito'nurāgaḥ
narapatihṛdayena jātamālyaṃ (?)
nahi pulineṣu tilasya sambhavo'sti

7.23

vatsa, kimanena kaṇḍūyanena, gṛhāṇa kuśalavau, gacchāāmaḥ svamāśramapadam | [ iti parikrāmati ]
rāmalakṣmaṇau—prasīdatu gacchatu bhagavān
vālmī—[ pratinivṛttya ] vaidehi, tapovanagatānāmapi daṇḍaṃ samājñāpayati, tatpariśodhyatāmātmā
sītā—ahaṃ kiṃ parisodhemi | [ ka ]
vā—apāpā bhavasi
sī—( salajjam ) jaṇamajjhagadā evaṃ bhaṇāmi—mandabhāiṇī videharājatanaśrā ahiṇṇacārittetti | [ kha ]
vā—samudghuṣyatāṃ vikārānurūpaḥ pratikāra iti
sī—pahavadi guruṇioo [añjaliṃ baddhvā diśo vilokya] suṇaṃtu
bhavanto loapālā gaaṇamajjhacāriṇo devadāo gandhavvasiddhavijjhādharā jo a ppavāhapaccakkhīkidasavvaloarahassā
vammīivissamittavasiṣṭhappamuhā mahesiṇo eso saalaloasuhāsuhakammasakkhī bhaavaṃ rāhavaulapidāmaho sahassarassi a sīdā cārittasuddhiṃ antareṇa evaṃ saccāvaṇadi | [ga]
vā-paśyantu bhavantaḥ mahāprabhāvākṛṣṭamapi sītāmāhātmyasambhṛtamāścaryam
sarve-[ savismayam ] āścaryamāścaryam | eṣa hi devīvacanasya
samanantaraṃ dattāvadhāna iva niḥśabdapraśānto nivṛttasarvārambhaḥ kṛtsna eva sthāvarajaṅgamo lokaḥ saṃpravṛttaḥ | tathāhi—
udanvantaḥ śāntāḥ stimitatarakallolavalayā
nirārambho vyomni prakṛticapalo'pyeṣa pavanaḥ
pravṛttā patasminnibhṛtatarakarṇā gajaghaṭā
jagat kṛtsnaṃ jātaṃ janakatanayoktāvavahitam

7.23.p1

sītā—jaddi mae saalaloamahatthappaccaāpūridagurusāsaṇaṃ ummulliamahāmahīharasahassaviraidaseduvandhavibhattamahāsamuddaṃ surāsurabhuvaṇekadhaṇuddharaṃ rāhavakulaṇaṃdaṇaṃ tumaṃ ujjhia paivvadāviruddheṇa bhāveṇa aṇṇo ko vi ṇaaṇehiṃ ṇivvāriedo,
vaaṇeṇa ālāvido, hiaeṇa vā ciṃtido ediṇā saccavaaṇeṇa saalaloapaccakkhadīsamāṇadivvarūpadhāriṇī bhaavadī
mahappahāvā cittaśuddhiṃ me loassa pañcāsīkaredu | ( pañcaḍīkaredu ] | [ka]

7.23.p2

sarve sambhramaṃ nāṭayanti

7.24

vālmī-kimetadvyaktabhīṣaṇaṃ lokasya rasantaramāvirbhūtam
nādaḥ pātālamūlātprabhavati tumulaṃ pūrayan vyomarandhraṃ
pātātkliṣṭā ivaite diśi diśi girayo mandamandāścaranti
baddhānandāḥ samantāllavaṇajaladhayo mathyamānā ivāsan
sīmāmullaṅghya vegādudanidhisalilaiḥ svāni velāvanāni

7.24.p1

sīte, tvāmuddiśya prādurbhūtāni sarvalakṣaṇāni punarapyāvartatāṃ
satyam
sī—( “jai mae saalaloa” ityādi paṭhati ]

7.24.p2

[ nepathye ]

7.25

svasti gobhyaḥ, svasti brāhmaṇebhyaḥ, svasti rāghavakulāya
ākṛṣṭa mithilādhirājatanayā satyena pātālatastoyānmajjanalīlayā tanumimāṃ hitvātmanaḥ sthāvarām
sākṣāllakṣitadivyamūrttimahimāyogena viśvambharā
lokaṃ madhyamamamburāśiraśanā devī samārohati

7.26

sarve—( ākarṇya vismayaṃ nāṭayanti )
vā—kathamadṛṣṭapūrvā aśrutapūrvā iyamāścaryaparamparāvṛttiḥ
etajjyotirudeti nāgabhavanātsaṃvāsayantaścirānmālyaiḥ śītalapadmagandhisubhagāḥ pātālavātā diśaḥ
eṣāvirbhavati krameṇa vasudhā rājan dadhānāñjaliṃ
saumitre praṇamādarāt kuśalavau puṣpāñjaliḥ kīryatām

7.27

sarve —( yathoktaṃ nāṭayantī )
( tataḥ praviśati pātālodbhedaṃ nāṭayantī puṣpavarṣāmirnārībhiḥ saha
samānodāttojjvalaveṣābhiśca pṛthvī )
sarve — [ kṛtāñjalayaḥ ]
tvaṃ bibharṣi jagat kṛtsnaṃ śeṣamūrdhnā tvamuhyase
kāmyānābhimatāna devāstavameva duduhuḥ purā

7.28

unnatau vindhyakailāsau tava devi payodharau
jāhnavī hārayaṣṭiste samudrā ratnamekhalāḥ

7.26-2

yajñāṅgānāṃ samutpatyai vāsavastvāṃ pravarṣati
ratnānāmoṣadhīnāṃ ca tvāṃ prasūtiṃ pracakṣate

7.30

namo bhagavatyai viśvambharāyai | [ praṇamanti ]
pṛthvī--[ diśo vilokya ] aho ! anatikramaṇīyaṃ śāsanaṃ pratinivṛttānāṃ pativratānām
vyāpya dyāvāpṛthivyau pratihatagatayo yatra bhānormayūkhāḥ
gāmbhīryātkṣīṇavego niyamayati gatiṃ yacca voḍhuṃ garutmān
yat sthānaṃ viprakarṣāt parimitatapasāṃ yogināmapyagamyaṃ
tasmādākṛṣya sāhaṃ janakatanayayā dūramāropitāsmi

7.31

tattāmevābhibhāṣiṣye | vatse, maithili, karttavyatāṃ kenārthayasi ?
sītā-( savismayaṃ vilokya ) bhaavadi, kā tumaṃ ? (ka)
pṛthvī—kiṃ na māṃ vetti bhavatī ?
māmāmananti munayaḥ praṇavadvitīyāṃ
mattaḥ prasūtirakhilasya carācarasya
mayyeva sidhyati tapo'vanidevatāṃ tvaṃ
jānīhi jānaki tavāntikamāgatāṃ mām

7.32

api ca, vatse, jñāyatāmidamapi
abhyuddhṛtiśca sahasā mamaiveyamanuṣṭhitā
purā mahāvarāheṇa tvatprabhāvena sāmpratam

7.33

sītā-( añjaliṃ badhvā ) bhaavadi, aṇukampaṃ ajbhāsia jaha
tue evaṃ cārittāvika latteṇa ahilakkhidā taha loassa
paāsīadu | (ka)
pṛthvī-tathāstu | ( samantādavalokya )
ṛṣayo dānavāḥ siddhā yakṣagandharvakinnarāḥ
mānavā lokapālāśca bhavantvavahitāḥ kṣaṇam

7.34

rāmaṃ dāśarathiṃ muktvā na jātu puruṣāntaram
manasāpi gatā sītetyevaṃ viditamastu vaḥ

7.34.p1

ākāśātpuṣpavṛṣṭiḥ dundubhidhvanayaśca

7.35

sarve-( saharṣam ) aho | vismayaḥ | vasundharāsampāditaśuddhimanuvartayanti bahuvidhānyetāni prādurbhavantiāśāmukhe tridaśadundubhayo dhvananti
vyomnaḥ patanti kusumāni nirantarāṇi
ākasmiko'pyupari dhāryata eva devyāḥ
kenāpyavadhyavitate gagane vitānaḥ

7.35.p1

nepathye

7.36

jayati daśarathaḥ sa satyasandho jayati tathaikadhanurdharaśca rāmaḥ
jayati raghukulaṃ kalaṅkamuktaṃ jayati caritraguṇonnatā ca devī

7.37

pṛthvī-api śuddhimatī vaidehī ?
sarve-[ kṛtāñjalayaḥ ]
yā svayaṃ prakṛtinirmalā satī chādyate'nyajanavādavāridaiḥ
jānakī bhagavati tvayādya sā candrikeva śaradā viśodhitā

7.38

( praṇamanti ) api nāma āścaryaṃ mithunaṃ bhūyaḥ saṃyujyate !
vālmī-bho bhoḥ kausalyāmātaḥ, sambhāvyatāṃ sītā pariśuddhiparigraheṇa
rāma-yadājñāpayanti guravaḥ | vatsa, lakṣmaṇa, kriyatāṃ pādapraṇāmaḥ
sītā-[ añjaliṃ baddhvā saharṣam ] jedu ajjautto [ka]
vālmī-aho ! udāttaśālīnaḥ pratigrahaprakāraḥ
lakṣma-[saharṣaṃ salajjaṃ ca] ārye, vadhyaḥ pātakī lakṣmaṇaḥ praṇamati
sītā-kasi tue appā ṇindiadi, evvaṃ appaguruṇioavaṭṭī
ciraṃ jīva | [kha]
vālmī-vatsa rāma, anena gṛhītā vaidehī | svayamābhāṣya pāṇinā
pāṇau saṅgṛhya niyujyatāṃ yajñādhikāre
[ka] jayatu āryaputraḥ
[kha] kutastvayā ātmā ninyate, evamātmaguruniyogavartī
ciraṃ jīva
rāma—[ lajjāṃ nāṭayati ]
vālmī—ala lajjayā, yajñāṅgaṃ vinā kiṃ vā apūrva dāśaratheḥ sarvasāttvikaṃ pāṇigrahaṇamiti ?
rāma—samācāro'yaṃ guruniyogaśca [sītāṃ pāṇau gṛhītvā] bhadre
vaidehi
apatyamiṣṭaṃ ca vadanti devāḥ phaladvayaṃ dāraparigrahasya
pūrvaṃ tayostvayyudapādi hṛdyaṃ vahasva vāse bhavane dvitīyam

7.36-2

?
sītā—jaṃ aṃautto āṇavedi | ūcchasio me appā | paccāgadā
me pāṇā | [ka]
pṛthvī—avighnamastu yajñānāṃ kāle varṣatu vāsavaḥ
nirātaṅkāḥ prajāḥ santu sītārāmasamāgamāt

7.36-2.p1

antardhānaṃ nāṭayantī niṣkrāntā

7.40

rāma—kathamantarbhūtā vasumatī !
vālmī—anatidīrghasannidhānā hi devatāḥ
rāma—bhagavatāhamapyanujñāto lakṣmaṇamabhiṣektumicchāmi
lakṣma—(añjaliṃ badhvā] yadi prasannamāryeṇa, tena tanayasaṅkrāmiṇā
yuvarājaśabdena vibhajyatāṃ cirakālānucaraḥ saumitriḥ
vālmī—ikṣvākukulasadṛśamabhihitam
rāma—kā gatiḥ, anatikrāntaiva rāmeṇa lakṣmaṇaprārthanā | avaśyaṃ
cedidaṃ karma vatsasya, tadahameva tatpratipatsye | saumitre,
ānīyatāmabhiṣekasambhāraḥ
lakṣma—ārya, sampāditaṃ sarvamabhiṣekasamayocitaṃ vyagrahastābhirdevatābhiḥ | paśya—
etacchtraṃ vahati bhagavān vāsavaścandragauraṃ
devī vālavyajanayugalaṃ jahnakanyā śacī ca
ambhogarbhān kanakakalaśān dhārayanti prajaughāścitraṃ naitat praṇayasulabhāḥ sampadastadvidhānām

7.41

rāma—āvayostarhi vetrādhikāraḥ
lakṣma—anugṛhītābhiyogaḥ saṃvibhāgaḥ
rāma—lakṣmaṇa, vetraṃ dhāraya | (vālmīkimuddiśya ) bhagavannabhiṣicyatāṃ naptā
vālmī—( kalaśamādāyopasarpan ) bho bhoḥ sāketanivāsinaḥ paurāḥ,
nānādigantavāsino rājānaḥ vibhīṣaṇasugrīvahranumatprabhṛtayo
mahārathāḥ, śṛṇvantu bhavantaḥ—
maithilītanayaḥ śreṣṭhaḥ kuśro nāma mahārathaḥ
abhivikto'dya sāmrājye mānyatāmasya śāsanam

7.42

purandarasya yat svarge pātāle yacca vāsukeḥ
pṛthivyāṃ yacca māndhātustadastu tava maṅgalam

7.42.p1

nepathye kalakalaḥ

7.43

jaya jaya mahārāja
sītā—piaṃ me didviā saṃuttaṃ | [ka]
rāmaḥ—pūrṇāste lakṣmaṇasya manorathāḥ
sarve—[ harṣaṃ nāṭayanti ]
rāma –[ kuśamuddiśya ] rājan, tvayā'hamabhyanujñāto yauvarājye
lavamabhiṣektumicchāmi
kuśa —yadājñāpayati devastātaḥ
rāma —prakāmam [ kalaśamānīya ]
mahārājakuśasyāyaṃ lavo nāma priyānujaḥ
mayā tadvacanādeva yauvarājye'bhiṣicyate

Kundamala 7

Contents