Abhijnanasakuntalam 3.1.4
Mitabhāṣiṇī 3.1.4
- Language
- Sanskrit
3.1.4
5. [a] yāvat-avadhāraṇe| [b] vedi &c.-samantāt staraṇam iti sam+stṛ+lyuṭ bhāve=saṃstaraṇam strewing vedyā saṃstaraṇam| tasmai yathā tathā| "arthena nityasamāsa-" iti ṣaṣṭhītat-of the nityasamāsa class Qualifies upaharāmi| kriyāviśeṣaṇatvāt klībatvam| For strewing of Kusa grass round the altar, compare,"amī vediṃ paritaḥklṛptadhiṣṇyā samiddhantaḥ prāntasaṃstīrṇadarbhā |-Act IV kiṃ bravīṣi &c.-"kiṃ bravīṣyevamityādi pātraṃ bravīti yat| śrutvevānuktamapyekastat syādākāśabhāṣitam" [b] asvasthā-svasmin tiṣṭhati iti sva+sthā+ kakattari = svasthā at ease, na svasthā| (c) śarīra &c -nir + vā often labhya sukhanirvāpaṇam"-Infra nirvāpya priyasandeśaiḥ sītāmakṣṇoraśīuta-Raghu. &c. nir + vā + ṇic + lyuṭ bhāve = nirvāpaṇam soothing śarīrasya nirvāpaṇam tasmai| tādarthya caturthī| (d) ucchvasitam-ud+śvasa+kta bhāve Lit the breath, here-Life, cp "tvameva tanvī ekamātramucchvasitam"-Kad 7 (a) vaitānikam-vitanyate iti vi+tana+ghañ karmaṇi=vitāna a sacrifice yajñaḥ | 'vitāno yajña ulloce vistāre punnapuṃsakam' iti medinī| vitāne bhavam iti vitāna+ṭhaña adhyātmādi| (b) śāntyudakam śama+ktin bhāve = śānti relief śāntyarthamudakam| śākapārthivādi| (c) asyai "karmaṇā yamabhipraiti-" iti sampradāne caturthī| (d) gautamīhaste-It is the ādhāra or visarjane See next (e) visarjayiṣyāmi-The ṇic here is svārthe as in'rāmo rājyamakārayat", "āhvāyakān bhūmipaterayodhyāṃ vyasarjayanmedini place' Compare "visṛjya mayi dṛkṣāni" "diśāmudānteṣu sasarja dṛṣṭim,"
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit