Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 3.1.6

Mitabhāṣiṇī 3.1.6

Language
Sanskrit

3.1.6

taveti| anvayaḥ-tava kusumaśaratvam indo śītaraśmitvam, idaṃ dvaya madvidheṣu ayathārtha dṛśyate| indu himagarbhermayūkhe agni visṛjati tvamapi kusumabāṇān vajrasārokaroṣi| vyākhyā-'tava kusumāni' komalāni puṣpāṇi 'śarā' bāṇā yasya tasya bhāva' tattvam| 'indau' candrasya 'śītā' himā 'raśmaya' kiraṇā yasya tasya bhāva tattvam| 'ida dvaya dvayasaṅkhyakavastu 'sama' iva 'vidhā' prakāro yeṣāṃ teṣu kāmiṣu ityartha', ayathārtham arthasya abhidheyasya ananurūpam asadṛśa dṛśyate anumīyate'| kāraṇamāha-'indu' himaṃ garbha' āntaro bhāgo yeṣāṃ te 'mayūkhai,' kiraṇai (karaṇe 3yā) 'agni' visṛjati' vikṣipati tvamapi kusumabāṇān, puṣpaśarān, pavisārān, vajrasārān, karoṣi| na hi kusumasya marmabheditā himasya vā dāhakatā asti, tata puṣpaśara śītaraśmirindra iti vañcanā na kāminām| ("madanabādhāṃ nirūpya" ityata ārabhya "parikramya" ityata prākpapya na prakṣiptamiva bhāti| madhya ṅge indukiraṇasya tīkṣṇatāvarṇanaṃ nātīva ramaṇīyam) || 1 (a) kusumāyudha-āyudhyate anena iti ā+yudha+ka karaṇe ghañarthe= आयुधम् weapons [includes bow and arrow] कुसुमम् आयुधमस्य । satasa bahuvrī | [b] atisandhīyate-ati+sam+dhā+laṭ te karmaṇi | ati+ sam+dhā means to cheat' Compare "parātimandhānamadhīyate yai vi punarimāmatisandhāya labhyate" Act. V.

Linked texts (1)