The Recognition of Śakuntalā 10.5.79

10.5.79

“ratnaṃ svajātiśreṣṭhe'pi” ityamaraḥ | aparā jagatstrīsṛṣṭivilakṣaṇetyabhede bhedarūpātiśayoktiḥ | dhāturvibhutvaṃ sāmarthyaṃ tasyā vapuścānucintyetyaparārthe hetutvena yojyam | tṛtīyacaturthacaraṇayorvyatyayapāṭhena samāptapunarāttadoṣaḥ parihartavyaḥ | kecanāparetyatiśayoktāvapyutkṛṣṭasya hetoḥ “aṇṇaṃ laḍḍahattaṇam” ityādāvarthasya gamyamānatvāccaturthacaraṇasya chandaḥpūraṇamātraprayojanatvenāvakaratvaṃ manyamānā dūrānvayenetipadādhyāhāreṇa ca sā strīratnasṛṣṭirme iti pratibhāti | itīti kim | vidhinā citre niveśyetyādyutprekṣādvayaṃ saṃyojyam | tatrobhayoratyantāsaṃbhāvanīyatayā lyabantadvayaṃ yathākramaṃ pratyekaṃ vā saṃbadhya tadutthāpitāmapareveti gamyotprekṣāmāhuḥ | anye tvevaṃ vyācakṣate | parasya vitarkaṃ svayamevānuvadati | citre niveśyetyādi kaścit | anyastu rūpoccayenetyādi manyate | mama tu sā strīsṛṣṭiraparā etadvayavilakṣaṇā pratibhāti | prasiddhasṛṣṭestābhyāmeva nirākaraṇādutprekṣādvayasyātmanā nirākaraṇādanyasyābhāvamāśaṅkya tatra hetutvena lyabantadvayayojanā | tena brahmaṇo'laukikasāmarthyāttadrūpasya ca lokātikrāntatvāttatsṛṣṭāvanya eva prakāro bhaviṣyatīti bhāvaḥ | kāvyaliṅgaśrutivṛttyanuprāsau | vasantatilakā vṛttam | yadyevaṃ pratyādeśa idānīṃ rūpavatīnām “pratyādeśo nirākṛtiḥ” ityamaraḥ | anāghrātamiti | anāghrātamakṛtāghrāṇam | anenāmodasattā dhvanyate | kararuhairnakhairalūnamacchinnam | anenākrāntatvam | anāviddhamāsamantādvedharahitam | sthūlavedhanatvaṃ doṣāya bhavati | athavānāviddhamakuṭilam | kuṭilasya duṣṭatvāt |