The Recognition of Śakuntalā 10.5.97
Abhijñānaśakuntalaṭīkā 10.5.97
- Language
- Sanskrit
10.5.97
evaṃ lāvaṇyaśeṣatayā paridṛśyamānaṃ subhagaṃ natu naiveti vyatirekaḥ | “tu syādbhede'vadhāraṇe” ityamaraḥ | tena kāmakṛtaḥ paritāpa iti bhāvaḥ | yuvatiṣviti sāmānyanirdeśādaprastutapraśaṃsā| grīṣmasyeti saṃbandhamātre ṣaṣṭhī | stasto iti kimakamiti chekavṛttikṣutyanuprāsāḥ | atra yadyapi kathitapadadoṣabhiyā grīṣmāparāddhapade upātte, tathāpi tannocitam | atroddeśyavidheyabhāvaviṣayatayā tadeva dātavyaṃ bhavet | “udeti savitā tāmrastāmra evāstameti ca” itivat | etadvyatiriktaviṣayatvāt | kathitapadasyāpavādaviṣayaṃ parityajyaivotsargasya pravṛtteḥ | tena “nidāghasyaitādṛgyuvatiṣu na tāpastu subhagaḥ” iti paṭhanīyam | asminpāṭhe ṣaṣṭhīdoṣo'pi parihṛtaḥ | anasūye tasya rājarṣeḥ prathamadarśanādārabhya paryutsukeva śakuntalā | tasyāṃ mithyāropabhiyaivaśabdopādānam | kiṃ tu khalu tasyāstannimitto'yamātaṅko bhavet | sakhi mamāpīdṛśyāśaṅkā hṛdayasya | mamāpi hṛdayasyeti saṃbandhaḥ | hṛdayagrahaṇena tasminsphuraṇamātramuktaṃ na tu tattvataḥ | ataevāśaṅkāpadam | bhavatu | prakṣyāmi tāvadenām | sakhi praṣṭavyāsi kimapi | balavānkhalu te saṃtāpaḥ | pūrvārdheneti | śarīrasyeti śeṣaḥ| “pūrveṇa”iti pāṭhe śarīrārdhenetyārtham| kiṃ vaktukāmāsi | anabhyantarāstattvenājñāḥ khalu niścitaṃ vayaṃ madanagatasya vṛttāntasya | tasyāṃ mithyāropabhiyaivājñānaprakāśanapūrvapraśnaḥ | kiṃ tu yādṛśī itihāsanibandheṣu kāmayamānānāṃ virahiṇāmavasthā śrūyate tādṛśīmavasthāṃ tava paśyāmi | jñāne'pi śravaṇameva kāraṇamuktam | na tu svayamanyasya pratyakṣato darśanamavasthāyāḥ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit