Pramāṇa · Search · About · API

Mitabhashini 1.23

Mitabhāṣiṇī 1.23

Language
Sanskrit

1.23

śakuntalā-ṇa eso dhiṭṭho viramadi| aṇṇado gamissaṃ [na eṣa
dhṛṣṭo viramati| anyato gamiṣyāmi]| (padāntare sthitvā
sadṛṣṭikṣepam) kahaṃ ido vi āacchadi| halā parittāaha maṃ
imiṇā duvviṇodeṇa mahuareṇa ahihūbvamāṇaṃ [katham ito'pi
āgacchati| halā paritrāyethā mām anena durvinītena madhukareṇa
abhibhūyamānām]
ubhe ( sasmitam )—kā vaaṃ parittāduṃ | dusmandaṃ akkanda
rāarakkhidavvāiṃ tavovaṇāiṃ ṇāma [kā vaya paritrātum| duṣyantamākranda | rājarakṣitavyāni tapovanāni nāma | ]
rājā—avasaro'yamātmānaṃ prakāśayitum | na bhetavyam—
( arddhokte svagatam ) rājabhāvastvabhijñāto bhavet | bhavatu eva'
tāvadabhidhāsye—
śakuntalā ( padāntare sthitvā, sadṛṣṭikṣepam )—kahaṃ ido vi
maṃ aṇusaradi [ kathamito'pi māmanusarati | ]
rājā ( śakuntalābhimukho bhūtvā )-api tapo varddhate ?
(śakuntalā sādhvasādavacanā tiṣṭhati )anasūyā-dāṇiṃ adidhivisesalāheṇa | halā saundale.
gaccha uḍacaṃ phalamissraṃ agghaṃ uvahara | idaṃ pādodakaṃ bhavissadi | ( idānīm atithiviśeṣalābhena | halā śakuntale,
gaccha uṭajam, phalamiśram arghamupahara | idaṃ pādodaka
bhaviṣyati )
rājā-bhavatīnāṃ sūnṛtayaiva girā kṛtamātithyam
priyaṃvadā—teṇa hi imassiṃ pacchāasīśralāe mattavaṇṇavediāe muhuttaaṃ upavisitra parissamaviṇodaṃ karedu ajjo [ tena hi
asyāṃ pracchāyaśītalāyāṃ saptaparṇavedikāyāṃ muhūrttakamupaviśya
pariśramavinodaṃ karotu āryyaḥ ]
rājā—nūnaṃ yūyamapyanena karmaṇā pariśrāntāḥ
anasūyā—halā saundale, udadaṃ ṇo pajjuvāsaṇaṃ adihīṇaṃ
ehi ubavimamha [ halā śakuntale, ucitaṃ naḥ paryupāsanamatithīnām | ehi upaviśāmaḥ ] | (sarve upaviśanti)
anasūyā—sahi, mama vi atthi kodūhalaṃ | pucchissaṃ dāva
ṇaṃ [ sakhi mamāpi asti kautūhalam | prakṣyāmi tāvadenam ]
(prakāśam ) ajjassa mahurālāpajaṇido vīsambho maṃ maṃttāvedi
kadamo ajjeṇa rāesivaṃso alaṅkarīyadi kadamo vā virahapajjūsaajaṇo kido deso, kiṃ nimittaṃ vā suumāradaro vi tavovaṇaparimsamassa attā padaṃ uvaṇīdo [ āryasya madhurālāpajanito
viśrambhaḥ māṃ mantrayate | katamaḥ āryeṇa rājarṣivaṃśaḥ alaṅkriyate
katamo vā virahaparyutsukajanaḥ kṛto deśaḥ | kiṃ nimittaṃ vā
sukumārataro'pi tapovanapariśramasya ātmā padam upanītaḥ ]
anasūyā—saṇāhmā dāṇiṃ dhammacāriṇo [sanāthā idānīṃ dharmacāriṇaḥ]| (śakuntalā śṛṅgāralajjā nāṭayati )
sakhyau—(ubhayorākāraṃ viditvā janāntikam) ..halā saundale
jai ettha ajja tādo sannihido bhave (halā śakuntale yadi atra
adya tātaḥ sannihito bhavet )
śakuntalā—tadā kiṃ bhave [ tataḥ kiṃ bhavet ]
sakhyau—imaṃ jīvidasavvasseṇa vi ahivisesaṃ kidatyaṃ
karissadi [ ima jīvitasarvasvenāpi atithiviśeṣaṃ kṛtārthaṃ
kariṣyati ]
anasūyā—suṇādu ajjo | atthi ko vi kosiotti gottaṇāmaheo mahāppahāvo rāesī [ śṛṇotu āryaḥ | asti ko'pi
kauśika iti gotranāmadheyaḥ mahāprabhāvo rājarṣiḥ ]
rājā—asti śrūyate
anasūyā—taṃ ṇo piasahīe pahavaṃ avagaccha | ujjhiāe
sarīrasaṃvaḍḍhaṇādihiṃ tādakassao se pidā [tam āvayo priyasakhyā,
prabhavam avagaccha | ujjhitāyāḥ śarīrasaṃvardhanādibhiḥ tātakāśyapaḥ
asyāḥ pitā ]
rājā—ujjhitaśabdena janita me kautūhalam | ā mūlāt
śrotumicchāmi
rājā—parastādgamyata eva | sarvvathā apsaraḥsambhavaiṣā
anasūyā—aha iṃ [ atha kima ]
rājā—upapadyate
mānuṣīṣu kathaṃ vā syādasya rūpasya sambhavaḥ
na prabhātaralaṃ jyotirudeti vasudhātalāt

1.23.p1

śakuntalā adhomukhī tiṣṭhati

Linked texts (1)