Pramāṇa · Search · About · API

Mitabhashini 3.23

Mitabhāṣiṇī 3.23

Language
Sanskrit

3.23

śakuntalā—muñca dāva ma | bhūovi sahījaṇaṃ aṇumāṇaissaṃ [muñca tāvanmām | bhūyo'pi sakhojanamanumānayiṣyāmi]
rājā—bhavatu mokṣyāmi
śakuntalā—kadā [ kadā ]
rājā—
aparikṣatakomalasya tāvat kusumasyeva navasya ṣaṭpadena
adharasya pipāsatā mayā te sadayaṃ sundari gṛhyate raso'sya

3.23.p1

( mukhamasyāḥ samunnamayitumicchati | śakuntalā pariharati
nāṭyena )
nepathye—cakkavākavahue, āmantehi sahaaraṃ | uvaṭhṭhidā
rayaṇī [cakravākavadhuke, āmantrayasva sahacaram, upasthitā rajanī]
(diśo'valokya) katha prabhāta nirgato'smi| (śakuntalo hitvā punastaireva padairnivarttate)
śakuntalā (padāntaraṃ pratinivṛtya sāstramaṅgam) paurava, anicchāpūrako'pi santāpahatāvarodhito'ya jano na vismartavya.
rājā—sundari, tvaṃ dūramapi gacchantī hṛdayaṃ na jahāsi me
dināvasāne chāyeva puro mūlaṃ vanaspateḥ
śaku (stoka mantaraṃ gatvā ātmagatam)—hā dhik hā dhik idaṃ śrutvā na me caraṇau
puromukhau prasarata | bhavatu ebhiḥ paryyantarudvabakulaviṭapairvāritaśarīrā bhūtvā prekṣiṣye tāvadasya
bhāvānubandham | ( tathā kṛtvā sthitā )
rājā—kathamiyaṃ priye anurāgaikarasaṃ māmutsṛjya nirapekṣeva gatāsi
anirdayopabhogasya rūpasya mṛdunaḥ katham
kaṭhinaṃ khalu cetaḥ śirīṣasyeva bandhanam
śaku—etacchrutvā na me'sti vibhavo gantum
rājā—samprati priyāśūnye kimasmin latāmaṇḍape karāmi , (agrato'valokya ) hanta
vyāhṛtaṃ me gamanam
maṇivandhādgalitamidaṃ srāntośīraparimalaṃ tasyāḥ
hṛdayamiva nigaḍamiva me mṛṇālavalayaṃ sthitaṃ purataḥ

3.23.p2

sabahumānamādatte

3.23.p3

śaku ( hastaṃ vilokya)—ammahe daurbalyāśithilatayā paribhraṣṭametanmṛṇālavalayaṃ na mayā
parijñātam
rājā ( mṛṇālavalayamurasi nicipya )—aho sparśaḥ
anena līlābharaṇena te priye vihāya kāntaṃ bhujamatra tiṣṭhatā
janaḥ samāśvāsita eva duḥkhabhāgacetanenāpi satā na tu tvayā
śaku—ata paraṃ na samarthosmi vilambitum | bhavatu etenaivāpadeśenātmānaṃ darśayiṣyāmi ( ityupasarpati )
rājā ( dṛṣṭvā saharṣam )—aye jīviteśvarī me prāptā| paridevinānantaraṃ prasādīnītkarṣeṇyo'smi khalu daivena
pipāsāśāmakaṇṭhena yācitañjāmbu pakṣiṇā
navameghojjhitā dhārā nipatitā mukhe
śaku ( rājñaḥ samunmukhe sthilā )—ṇāyaṃ aiṃpade sutvā pattā isadhasiṇo
mṛṇālavalayam| ūna pratinivṛttā'sma| kvacita me dṛṣṭena tvayā gṛhītamiti
pratiṣiddham | mā māmātmānamāñca munijana ca prakāśayiṣyasi
rājā-ekenābhisandhinā pratyarpayāmi
śaku-kena puna :
rājā-yadīdamudarkaiva yathāsthāna niveśyāmi
śaku-kā gati bhavatu tattāvata (ityāpramapati)
rājā-ima śilāpaṭṭa kadeśa ma śrayāva (itābho parikramyopaviśau)
rājā (śakuntalāyā hastamādāya ) aho sparśa
harakopāgnidagdhamā daivenāma navaṣiḷā
praroha sambhūto bhūya ki sthita kāmaśarāṇḍayam
śaku (sparśa rupayitvā ) tvaratā lvaratamāryya putra
rājā [saharṣa mātmagatam ] idānīmasmi viśrasita | anavabhāṣaṇapadamīlana
[prakāśam ] sundari, nāniṣṭiṣṭa mātmanā mṛṇālavalayam| yadi te'bhimata tadanyathā
ghaṭayiṣyāmi
śaku [smita kṛtvā ] yathā te rocata
rājā [manyājña viracya pratināyya ] sundari dṛśyatām
atha ma na śyāmalatāmanīhara diryaśobhāgyamivonmitānyara
mṛṇālarupeṇa nabho niśākara kara marmantrābhragrakoṭimāścita
śaku na tāvadena prekṣe, pacanakampitakarṇotpalara jasā kalpīkṛtā me dṛṣṭiḥ
rājā (sasmitam ) yadyanumanyase tadahamenāṃ vadanamārutena viśadāṃ karavāṇi
śaku sadānukampitā bhaveya kintu aha na ta viśvasimi
rājā samaiva mavā hi parijana mevyādāmādeśāt para na vartate
śaku ayamacātyādaro'viśvāsajanaka
rājā [svagatam ] nāhameva ramaṇīyamātmana mevāvasara śithilayiṣye | [ mukhamunnamayitu pravṛtta| śakuntalā pratiṣedha rupayantī viramati ]
rājā ayi madirekṣaṇe, alamasmādvinayāśaṅkayā [śakuntalā kiñcidaddaśā vrīḍāvanatamukhī tiṣṭhati]
rājā [ ṣṭhaṅgulibhyāṃ mukhamunnamayya ātmagatam ] .
cāruṇā sphuritenāyamaparikṣatakomalaḥ
pipāsato mamānujñāṃ dadātīva priyādharaḥ
śaku pratijñānamantara iva ṇāryyaputra
rājā kapolapulasaprakarṣādoṣṭhapūṭorddhva [mukhamārutena cakṣuḥ sevate ]
śaku bhavatu prakṛtisthadarśanārūṇi saṃvṛttā | labdhepunaranupakāriṇī priyāsi
ṇāyyaputrasya
rājā · sundari kimanyat
idamaprāyaprakṛtipadme surabhi mukha te yadāghrātam
nanu kamalasya madhūkaraḥ santuṣyati gandhamātreṇa
śaku [ sasmitam ] . ghamattodhye puna ki karoti
rājā idam [ iti vyavasitaḥ | śakuntalā vajraṃ ṣṭhīṅkate ]
śakuntalā—(sasambhramam)—porava, asaṃsayaṃ mama sarīravuttantovalabbhae ajjā godamī ido evva āacchadi | dāva
viḍhavantarido hohi [paurava, asaṃśayaṃ mama śarīravṛttāntopalambhāya āryā gautamī ita eva āgacchati | tāvat viṭapāntarito bhava]
rājā—tathā | (ātmānamāvṛtya tiṣṭhati)

3.23.p4

tataḥ praviśati pātrahastā gautamī sakhyau ca

Linked texts (3)