Mitabhashini 4.6
Mitabhāṣiṇī 4.6
- Language
- Sanskrit
4.6
anasūyā—paḍivuddhāvi kiṃ karissa | ṇa me ucūdesu vi
ṇiakaraṇijjesu hatthapādā pasaranti| kāmo dāṇi sakāmo
hodu jeṇa asaccasandhe jane suddhahiaā sahī pada kāridā
[ pratibuddhāpi kiṃ kariṣyāmi | na me uciteṣvapi nijakaraṇīyeṣu hastapādaṃ prasarati | kāma idānīṃ sakāmo bhavatu yena
asatyasandha jane śuddhahṛdayā sakho padaṃ kāritā ]| athavā
duvvāsaso sābo eso viāradi| aṇṇahā kahaṃ so rāesi
tāvisāṇi mantiya ettiassa kālassa lehamettaṃvi ṇa visajjedi
[athavā durvāsasaḥ śāpa eṣa vikārayati | 'anyathā kathaṃ sa
rājarṣi tādṛśāni mantrayitvā etāvata kālasya lekhamātramapi
na visarjayati ]| ( vicintya ) tā ido ahiṇṇāṇaṃ aṅgulauaaṃ
sevisajjema | dukkhasīle tapassijaṇe ko avbhatthīadu | ṇa sahīgāmo doso tti vvasido vi ṇa pāremi pavāsapaḍiṇiuttassa
tādakassabhavassa dussandapariṇīdaṃ āvaṇṇasattaṃ saundalaṃ ṇivedituṃ
itthaṃ gade amhehi kiṃ karaṇijjaṃ [ tad ita abhijñānamaṅgulīyakaṃ
tasmai visṛjāvaḥ | duḥkhaśīle tapasvijane kaḥ abhyarthyatām | nanu
sakhīgāmī doṣa iti vyavasitā'pi na pārayāmi pravāsapratinivṛttasya
tātakāśyapasya duṣyantapariṇītāmāpannasattvā śakuntalāṃ nivedayitum | itthaṃ gate asmābhi kiṃ karaṇīyam ]
(praviśya) priyaṃvadā (saharṣam)—sahi, tuvara tuvara saundalāe
patthāṇakoṭua ṇivvattidu [sakhi, tvarasva tvarasva śakuntalāyāḥ
prasthānakautukaṃ nirvartayitum]
anasūyā—sahi kahaṃ edaṃ [sakhi kathamitat]
priyaṃvadā—suṇāhi | dāṇiṃ suhamaidapucchiā saundalāsaāsaṃ gadamhi [ śṛṇu | idānīṃ sukhaśayitapracchikā śakuntalāsakāśaṃ gatāsmi ]
anasūyā—tado tado [ tatastataḥ ]
priyaṃvadā—dāva eṇaṃ lajjāvaṇaṭamuhiṃ parisasajia saaṃ
tādakassaveṇa evvaṃ ahiṇandiṭaṃ—diṭṭhiā dhūmāuliddiṭṭhiṇo
vi jaamāṇassa pāvae evva āhudī paḍidā | vacche susissaparidiṇṇā via vijjā asoaṇijjāsi saṃvṛttā | ajja evva
isipaḍirakkhidaṃ tumaṃ bhattuṇo saāsaṃ visajjemi—tti [ tāvat
enāṃ lajjāvanatamukhīṃ pariṣvajya svayaṃ tātakāśyapena evamabhi— nanditam — diṣṭyā dhūmākulitadṛṣṭerapi yajamānasya pāvake eva
āhuti patitā| vatse suśiṣyapariṭattā iva vidyā aśocanīyāsi savṛttā| adyaiva ṛpipratirakṣitā tvā bhartuṃ sakāśaṃ
visarjayāmi — iti]
anasūyā—aha keṇa sūido tādakassassa vuttanto [ atha
kena sūcitastātakāśyapasya vṛttānta ]
priyaṃvadā—agnisaraṇaṃ paviṭṭhasa sarīraṃ viṇā chandomaīe
vāṇiāe [ agniśaraṇaṃ praviṣṭasya śarīraṃ vinā chandomayā
vāṇyā ]
anasūyā ( savismayam )—kaḍehi [ kathaya ]
priyaṃvadā (saṃskṛ tamāśritya)—
duṣyantenāhitaṃ tejo dadhānāṃ bhūtaye bhuvaḥ
avehi tanayāṃ brahmannagnigarbhāṃ śamīmiva
4.6.p1
anasūyā (piyaṃvadāmānniṣya )--sahi piyaṃ me piyaṃ me !
kintu ajja evva saundalā ṇīaditti ukkaṇṭhāsāhāraṇaṃ paritosaṃ aṇuhomi [sakhi priyaṃ me priyaṃ me| kintu adya eva śakuntalā nīyate iti utkaṇṭhāsādhāraṇaṃ paritoṣam anubhavāmi ]
priyaṃvadā—sahi vaaṃ dāva ukkaṇṭhaṃ vinodayissāmo| sā
tavassiṇī ṇivvudā hodu [sakhi āvāṃ tāvadutkaṇṭhāṃ vinodayiṣyāvaḥ| sā tapasvinī nirvṛtā bhavatu ]
anasūyā—tena hi edassiṃ cūdasāhāvalambide ṇariṇarasamuggae etaṇimittaṃ evva kālāntarakkhamā ṇikkhittā mae
kesaramāliā| tā imaṃ hatthasaṇiṇihidaṃ karehi| jāva ahaṃpi
se mialoaṇaṃ titthimittiaṃ duvvākisalayāṇi tti maṅgalasamālambhaṇāni viraemi | [tena hi–etasmiṃścūtaśākhāvalambite
nārikerasamudgake etannimittameva kālāntarakṣamā nikṣiptā mayā
keśaramālikā | tadimāṃ hastasannihitāṃ kuru | yāvat ahamapi mṛgarocanāṃ tīrthamṛttikāṃ dūrvākisalayāni iti maṅgalamamālambhanāni viracayāmi ]
priyaṃvadā — taha karīadu [ tathā kriyatām ] | ( anasūyā
niṣkrāntā | priyaṃvadā nāṭyena sumanaso gṛhṇāti )
nepathye — gautami, ādiśyantāṃ śārṅgaravamiśrāḥ śakuntalānayanāya
priyaṃvadā — ( karṇaṃ datvā ) anasūe, tuvara tuvara ede kkhu
hatthiṇāuragāmiṇo isio sahābīanti [ anasūye. tvarasva
tvarasva | ete khalu hastināpuragāminaḥ ṛṣayaḥ śabdāyyante ]
( praviśya samālambhanahastā ) anasūyā — sahi, ehi gacchamha
4.6.p2
[ sakhi, ehi gacchāvaḥ ] | ( parikrāmataḥ
4.6.p3
priyaṃvadā ( vilokya )—esā sujjodae evva sihāmajjidā
par̤icchidaṇīvārahatthāhiṃ sotthivāaṇiāhiṃ tāvasīhiṃ ahinandiamāṇā saundalā ciṭṭhai | upasappamha ṇaṃ [ eṣā sūryodaye
eva śikhāmajjitā pratīṣṭanīvārahastābhiḥ svastivācanikābhiḥ
tāpasībhiḥ abhinandyamānā śakuntalā tiṣṭhati | upasarpāva enām]
4.6.p4
upasarpataḥ
4.6.p5
tataḥ praviśati yathoddiṣṭavyāpārā āsanasthā śakuntalā
Linked texts (1)
- Devanāgarī recension — Sanskrit