Mitabhashini 6.21
Mitabhāṣiṇī 6.21
- Language
- Sanskrit
6.21
sānumatī—puvvāvaravirohī apuvvo eso virahamaggo [pūrvāparavirodhī apūrva eṣa virahamārgaḥ ]
rājā—vayasya, kathamahamaviśrāntaṃ duḥkhamanubhavāmi—
prajāgarāt khilībhūtastasyāḥ svapne samāgamaḥ
bāṣpastu na dadātyenāṃ draṣṭuṃ citragatāmapi
6.21.p1
sānumatī—savvahā pamajjidaṃ tue paccādesadukkhaṃ saundalāe
6.21.p2
[ sarvathā pramṛṣṭaṃ tvayā pratyādeśaduḥkhaṃ śakuntalāyāḥ ]
6.21.p3
(praviśya) caturikā—jedu bhaṭṭā| vaṭṭiākaraṇḍaaṃ geṇhia
idomuhaṃ patthiamhi [ jayatu bharttā| varttikākaraṇḍakaṃ gṛhītvā
itomukhaṃ prasthitāsmi— ]
rājā-kiṃ ca
caturikā-so me hatyādo antarā taraliādudiāe devīe
vasumadīe ahaṃ evva ajjauttassa uvaṇeissaṃ tti sabalakkāraṃ gahīdo
[sa me hastādantarā taralikādvitīyayā devyā vasumatyayā, ahamevāryaputrasyopaneṣyāmi iti sabalātkāraṃ gṛhītaḥ]
vidūṣakaḥ-diṭṭhiā tumaṃ muktā (diṣṭyā tvaṃ muktā)
caturikā-jāva devīe viḍabalaggaṃ uttarīaṃ taraliā
mocedi dāva mae ṇivvāhido attā [ yāvan devyā viṭapalagnamuttarīyaṃ taralikā mocayati tāvanmayā nirvāhti ātmā ]
rājā-vayasya, upasthitā devī bahumānagarvitā ca| bhavān
imāṃ pratikṛti rakṣatu
vidūṣakaḥ--attāṇaṃtti bhaṇāhi [ ātmānamiti bhaṇa ]
( citraphalakamādāyotthāya ca ) jai bhavaṃ anteurakūḍavāgurādo
muccīadi tado maṃ mehappar̤icchande pāsāde saddāvehi [ yadi bhavānantaḥpurakūṭavāgurāto mucyate tato māṃ meghapraticchande prāsāde
śabdāyayatu ] | ( drutapadaṃ niṣkrāntaḥ )
sānumatī--aṇṇasaṃkantahiao vi paḍhamasaṃbhāvaṇaṃ avekkhadi
siṭilasohado dāṇiṃ eso [anyasaṅkrāntahṛdayo'pi prathamasambhāvanāmapekṣate śithilasauhṛda idānīmeṣaḥ ]
( praviśya patrahastā )—pratīhārī—jedu jedu devo ( jayatu
jayatu devaḥ )
rājā—vetravati, na khalvantarā dṛṣṭā tvayā devī
pratīhārī—aha iṃ | pattahatthaṃ maṃ 'dekhia paḍiṇiuttā
6.21.p4
atha kim | patrahastā mā dṛṣṭvā pratinivṛttā
6.21.p5
rājā—kāryajñā kāryoparodhaṃ me pariharati
pratīhārī—deva, amacco viṇṇavedi atthajādassa gaṇaṇābahuladāe ekka evva paurakajjaṃ avekkhidaṃ devo pattārūḍhaṃ paccakkhīkaredutti [ deva, amātyo vijñāpayati—arthajātasya gaṇanābahulatayā ekameva paurakāryamavekṣitam| taddevaḥ patrārūḍha
pratyakṣīkarotu iti ]
rājā—itaḥ patraṃ darśaya | (pratīhārī upanayati )
rājā ( anuvācya )—katham | samudravyavahārī sārthavāhī
dhanamitro nāma nauvyasane vipannaḥ | anapatyaśca kila tapasvī
rājagāmī tasyārthasañcayaḥ ityetadamātyena likhitam | kaṣṭaṃ
khalvanapatyatā | vetravati, bahudhanatvādvahupatnīkena tatrabhavatā
bhavitavyam| vicāryatāṃ yadi kācidāpannasattvā tasya bhāryāsu
syāt
pratīhārī-deva, dāṇiṃ evva sākedaassa seṭṭhiṇoduhidā
ṇivvuttapuṃsavaṇā jāā se suṇīadi [deva, idānīmeva sāketakasya śreṣṭhino duhitā nivṛttapuṃsavanā jāyā asya śrūyate]
rājā—nanu garbhaḥ pitryaṃ rikthamarhati| gaccha evamamātyaṃ
brūhi
pratīhārī—jaṃ devo āṇavedi [ yat deva ājñāpayati ]
6.21.p6
prasthitā
Linked texts (1)
- Devanāgarī recension — Sanskrit