Vinavasavadatta 2.16
Vīṇāvāsavadatta 2.16
- Language
- Sanskrit
2.16
śāla—sādhu niruktamabhihitaṃ vasuvarmaṇā
bharata—devasyāpi sa eva vidhiriṣṭa iva dṛśyate
rājā—kathamiva ?
bharata—tadvidhipradhāno hi ślokārthaḥ |¹
rājā—syādetat
śāla-—bho ! asti punarupāyo vatsarājaṃ grahītum ?²
bhara—ārya vidyate
śāla—kaḥ khalu ?
bhara—sa kila—
bālye gajo'smīti narendramārge krīḍansahāyaiḥ saha harṣamattaiḥ
aṅgārakaṃ nāma muniṃ prayāntaṃ muhurmuhuḥ pāṃsubhirabhyaṣiñcat³
2.16.p1
śāla—tatastataḥ
bharata—tatastena maharṣiṇā samupajātāmarṣeṇa hastihetoreva bandhanaṃ śatruvaśatāṃ ca
yāsyatīti sa tu śaptaḥ
rājā—aho ! nṛśaṃsatā maharṣeḥ
śāla—kathaṃ tvaitadupalabdham ?
bharata—adūrasthenā'smadīyena cāreṇaiva tacchrutam
rājā—yadyevaṃ gṛhīta eva vatsarājaḥ
śāla—bhoḥ! kathamidānīṃ prārabdhavyam ?
bharata—sa khalvidānīṃ hastibandhanapriyaḥ | ataḥ—
ākṛṣya dviradena śikṣitavatā vanyādvipānāṃ parāṃ
līlāṃ kṛtrimavarṇalakṣaṇavatā mandena bhadraśriyā
śūraiḥ kakṣagatairatīva bahubhiḥ snigdhāyudhīyairbalaiśśakyaśśakra ivarṣiśāpavivaśo yuddhe grahītuṃ balāt
vasu—aho ! sunipuṇo grahaṇopāyaḥ
śāla—mandahastiniyamaḥ kim ?
bharata—kadācitkāryavisaṃvāde parasya vṛddhirmā bhūditi
rājā—kimasti punastadyogānurūpo hastī ?
bharata—deva! asyaiva kāryasya hetogūḍhaṃ suparikalpitāścatvāro hastinaḥ
rājā—ko nu khalu tatra yāsyati ?
bharata—āryaśālaṅkāyanaḥ
rājā—kiṃ tacchakyamiva ?
śāla—avandhyaphalā hi devasyābhiprāyāḥ
rāja—kadā nu khalvāryeṇa tatra gantavyam ?
bharata—yadā sa rājā hastivanaṃ praviṣṭavān
rājā—kathaṃ punastajjñāsyāmaḥ ?
bharata—nyastā mayā sarvatra hastivaneṣu vanacarapulindatāpasāṅgārikādivyañjanāścārāḥ | kauśāmbyāṃ ca tattā[dṛ]nurūpata[pā]stebhyo yathāvṛtta[ttaṃ]
kālahīnaṃ mayā upalabhyate
rājā—sakhe ! kiṃ tvayā pūrvameva vyavasitaṃ vatsarājagrahaṇam ?
bharata—na hi
rājā—kathaṃ punaretatsarvaṃ suvinihitam ?
bharata—sarveṣāṃ ājñā[rājñāṃ]chidramupalabhya chidrānurūpo vidhiḥ prāgeva mayā kriyate,
svāminaḥ paścādājñāsamakālamevābhiprāyasiddhaye
rājā—sadṛśameva[ vai ]tadābāla[lya]vṛddhasnehapurassarasya prajñātiśayasya
2.16.p2
praviśya
2.16.p3
yatīhārī—'jedu bhaṭṭā | kālo dāṇiṃ atthāṇīe | (?)
bharata—deva ! parisamāpto nanu mantraḥ ?1
rājā—tathāstu
2.16.p4
sarve utthāya parikrāmanti
2.16.p5
rājā—bhoḥ
mama tāvadidaṃ duḥkhaṃ nityaṃ duhitṛhetutaḥ
bahvyo duhitaro yeṣāṃ kurvate kinnu nāma te
2.16.p6
niṣkrāntāḥ sarve
2.16.p7
iti prathamo'ṅkaḥ
dvitīyo'ṅkaḥ
2.16.p8
tataḥ praviśati tāpasavyañjanaścāraḥ
2.16.p9
cāraḥ—1jadā veṇuvaṇaṃ paviṭṭho vaccharāo tadeva mae pesido kavodako | kiṃ
saṃpatto bu[khu]so ujjayiṇīm | (parikramya) kiṃ ṇu hu sukkapaṇṇamammarasaddo
via | (vilokya) ae! āuhīo
2.16.p10
praviśya
2.16.p11
bhaṭaḥ—2bhaavaṃ! pāṇīaṃ va, bhaavaṃ! pāṇīaṃ va
cāraḥ—3bhadda ! karaatthaṃ viṇā ṇatthi aṇṇam
bhaṭaḥ —4taṃ evva paramapavittam
cāraḥ—5taha hodu
bhaṭaḥ—(añjalinā pānīyaṃ pītvā) 6aja jīvāvidahmi bhaavadā
cāraḥ—7bhadda ! adisīalā iaṃ velā | kiṃ ṇu hu tue adimattaṃ pāṇīaṃ pīdam ?
bhaṭaḥ—8bhaavaṃ ! bhaṭṭā vaccharāo siliddhaasaṇḍe ṇāavaṇe raṇṇavārippaviṭṭhaṃ
mahaṃtaṃ hatthijūhaṃ uvalaṃbhia adīva turidaṃ āādo
cāraḥ—(ātmagatam) 1evvaṃ edam | pucchissaṃ dāva ṇam | (prakāśam) bho !
kiṇṇimittaṃ sa rājā appeṇa baleṇa paribbhamadi ?
bhaṭaḥ—2kiṃ appabalam ? duve sahassā vadābhi (padāyao) 1 ; dī sada mattā
turaā ; visaṃdi[viṃsadi] mattavāraṇā
cāraḥ—3kiṃ joaṃdharāaṇo moṇḍo[rumaṇṇo] a aggado gado, ādu piṭṭhado
āacchadi ?
bhaṭaḥ—4ayyajoaṃdharāaṇo puṇa rakkhāe ṇiutto ; ayyo uṇa rumaṇṇo
khulindakhobhaṃ uvasamīduṃ paḍḍhavaṇaṃ (?) paviṭṭho
cāraḥ—(ātmagatam) 5bho! jassa laheṇa [jaha lehaṇa] uttaṃ taha evva savvaṃ
bhaṭaḥ—6bhaavaṃ! vaṃdāmi | gacchāmi[gacchammi] aham
cāraḥ—7sotthi
2.16.p12
niṣkrānto bhaṭaḥ
2.16.p13
cāraḥ—8kiṃ ṇu hu dāṇīṃ kattavvaṃ | paviṭṭho vaccharāo siliddhaakhaṇḍaṃ ṇāavaṇam
koci[vvi] ujjaiṇīo āacchadi | (ekato vilokya) diṭṭhiā eso
kavodao ido evva āacchadi
2.16.p14
praviśya
2.16.p15
pulindaveṣaścāraḥ- bho! suṭṭhu khu edaṃ pucchadi | ṇikammasīlāṇaṃ tapo tti ettha
tuvaṃ ciṭṭhasi | ahaṃ puṇa taṃduvāaṇālī via dotapo [ādave]
paribbhamāmi
prathamaḥ- bho! maccaṃthaa! kiṃ tuvaṃ ṇaaraṃ āaccha (?) evva ṇivutto, ṇa khu vā
dvitīyaḥ- 3bho ! mae gacchaṃteṇa magga evva ayyo sāḷaṃkāaṇo diṭṭho
prathamaḥ- 4kahaṃ teṇa viṇṇādaṃ vaccharāo siliddhaasaṇḍaṃ paviṭṭho tti ?
dvitīyaḥ- 5ṇaaratthehiṃ cārohim
prathamaḥ- 6jujjai | tado tado | so dāṇīṃ kahiṃ ?
dvitīyaḥ- 7ayyo sāḷaṃkāaṇo tahiṃ tahiṃ cauraggacchaṃ1 jahāṇurūvaṃ ṭhāvia
caussadehi padādīhi sabrarāaṃ [a]ṇidisiamāṇamaggo ṇīḷahatthi[tthim]
gahnia jamuṇākaoccha sāḷavaṇaṃ pavisia ṇiūḍhaṃ upaviṭ
dvitīyaḥ—^1tado ahaṃ ayyeṇa sāḷaṃkāaṇeṇa seṇassa samīvaṃ gacchia
vaccharāappavuttiṃ jāṇīhi tti pesido hmi
prathamaḥ—^2ajuttaṃ kidaṃ teṇa seṇassa samīvaṃ kavodaaṃ visajjaṃteṇa
dvitīyaḥ—^3 alaṃ parihāseṇa | ko dāṇiṃ vuttanto ?
prathamaḥ—^4vididam mae evva savvam | āaccha dāṇim | tahiṃ gae evva
gacchāmo
dvitīyaḥ—^5taha
2.16.p16
niṣkrāntau
2.16.p17
praveśakaḥ
2.16.p18
tataḥ praviśati rājā, viṣṇutrātaḥ, vidūṣakaśca
2.16.p19
rājā—sakhe ! viṣṇutrāta !
tarubhirabhakarāgrabhagnaśākhaiḥ karidarśanollikhitairmahādrikuñjaiḥ
dvipapadaviṣamaiśca bhūmibhāgairgajamayamavapratidṛśyate vanaṃ me
vidū—^6mama uṇa bubhukkhāe odanamaaṃ via paḍibhādi
viṣṇu—naitadāścaryam
rājā—vayasya ! kimidānīmeva prārabdhā bubhukṣā ?
vidū—^7kukkuḍehiṃ saha pabuddhā
2.16.p20
sarve parikrāmanti