Pramāṇa · Search · About · API

Rupakashatka 12

Rūpakaṣaṭka 12

Language
Sanskrit

Contents

12.1

caturtho'ṅkaḥ
iti mahākavivatsarājaviracitatripuradāhābhidhāno
ḍimaḥ samāptaḥ
kalyāṇaṃ vitarantu vaḥ pṛthujaṭājūṭāgravistāriṇaste cūḍāśaśinaḥ śiraḥsuradhunīdhārānukārāḥ karāḥ
yānutprekṣya madoṣmabhāravidhure śuṇḍāradaṇḍaṃ mṛṣā
herambe ghaṭayatyanāratamabhūdullāsihāso haraḥ

12.2

api ca—
bhūyiṣṭhāḥ parirambhakeliṣu bhujāḥ sotkaṇṭhamālokane
netrāṇi pracurāṇi cumbanavidhau bhūyāṃsi vaktrāṇi te
itthaṃ bhūrivadhūvilāsaghaṭanāsañjñasya kā'haṃ tava
proktaḥ krodhaviruddhayeti śivayā smero haraḥ pātu vaḥ

12.2.p1

nānyante

12.3

sūtradhāraḥ—(nabho'valokya) aye vibhātaiva śarvarī | ( pratīcīmavalokya )
ahaha ! samaya eva sarvaṃ śobhate | tathāhi—
navavicikilamālāmāṃsalaiyaistadānīṃ
madanamayamaśeṣaṃ viśvametadvyadhāyi
caramaśikharaśīrṣe sanniviṣṭāsta ete
dadhati palitabhaṅgaṃ bhānavaḥ śvetabhānoḥ

12.3.p1

aye ! tanmamāpi jarāparādhīnasya hāsyakara evāyaṃ nāṭyābhiyogaḥ

12.3.p2

praviśya

12.4

pāripārśvakaḥ—1bhāva ! hāsovveva ajja ramaṇijjo jaṃ esa nīlakaṃṭhajattāmahosavasamāgadehiṃ viaḍḍhasāmājiehiṃ pariarido rāā paramaḍḍievo
attaṇo amacceṇa kaviṇā vaccharāeṇa viraidaṃ hāsacūḍāmaṇiṃ ṇāma pahasaṇaṃ
ahiṇedumādisadi bhavaṃtaṃ
sūtra0—( saharṣam ) āḥ ! samyaganugṛhīto'smi | ayameva devo rūpakanirūpaṇānaipuṇaikapātram | ( sāścaryamādhūya śiraḥ )
geheṣu prasabhaṃ sadaiva viduṣāṃ sāpatnyabairagrahāddāsīkartumanārataṃ vitaraṇakrīḍābhiranveḥ sutām
eṣa śrīparamardidevanṛpatirnissīmavidyānidhirnūnaṃ vāgadhidevatā bhagavatī pumbhāvamabhyāgatā

12.5

mārṣa ! tadgaccha saṅgīkriyantāṃ kuśīlavāḥ | pūrṇāḥ samprati me manorathāḥ
yataḥ—
pariṣadiyamaudārajñānasaujanyaghanyā
rasaparavaśavāṇīvatsalo vatsarājaḥ
ayamapi naṭavargo nāṭyamudrāpaṭiṣṭhaḥ
phalati sukṛtarāśiḥ prāktanaḥ ko'pyayaṃ me

12.5.p1

nepathye gīyate

12.6

pattaṃ ṇiasaṃpattiṃ parimusiaṃ visamatibhiracoreṇa
esā aṃbaralacchī bhaavantaṃ sūramaṇusaradi

12.6.p1

sūtra0—( śrutvā saharṣam ) mārṣa ! sañjā eva kuśīlavāḥ, yadiyaṃ kapaṭakelikuṭuntyāḥ prāveśikī dhruvā gīyate | tadedyāvāmanantarakaraṇīyaṃ sampādayāvaḥ

12.6.p2

iti niṣkrāntau

12.6.p3

prastāvanā

12.6.p4

tataḥ praviśati suptotthitā kapaṭakeliḥ

12.6.p5

kapaṭakeliḥ—( vibhāvya ) aho pamūhyo saṃvṛtto | saṃcaridā dāva gabakkhajālantare purāṇasīdhudhārāsoarā sūrassa bālakarā | kadhaṃ maha mairāpāṇabharālasāe ekaṇiddāpayyeva raaṇī bolīṇā | ( smṛtimabhināya saharṣotkaṇṭham ) ae
paosasamaamairāe mahurattaṇaṃ | tā saṃpaijjeva taṃ āṇaissaṃ | ṇa hu agihīdamuvvaradi ramaṇīyaṃ vatthum̐

12.6.p6

praviśya

12.8

ceṭī-(niḥśvasya) attira ! evaṃ ṇedaṃ | ṇa hu agihīdamuvvaradi ramaṇīyaṃ
vatthu | jaṃ tuha ciraālasaṃcido so āharaṇasaṃcao ayya raaṇīe corehiṃ
gahido'
kapaṭakeliḥ (sasambhramam) kusumiṇ ! kiṃ kathesiṃ !
kusumikā - evaṃ ṇedaṃ
kapaṭakeliḥ (svagataṃ saviṣādam) kathaṃ visapariṇadīe pariṇadaṃ mairāe
jaṃ mudavva suttamṭi | (prakāśam) tā kiṃ saṃdhī diṇṇo
kusumikā- ṇa hu ṇa hum̐
kapaṭa0 - duāramugghaḍidaṃ
kusu0 - ṇa hu ṇa hum̐
kapaṭa0- tā kiṃ nedaṃ
kusu0 - vihnāveṭu ayyuo
kapaṭa0 (vimṛśya svagatama) nū̍ṇaṃ edāe maha dhūāe tassi kalākaraṃḍaajūdare atthasuṇṇevi anurattāe esa vāvāro bhavissadi | haddhī ! haddhī !
ṇa hu ṇa hu amhāṇaṃ ghare eārisī kulamahilā kāvi suṇīadi jā savvaṃcia
bhuaṃge aṇurajjadi | edāe coriāe etamhmaghare kalaho viṇ‍thāvido
(prakāśam) kusumiṇ ! tā kassa vi nāṇiṇo muheṇa edaṃ payāsaissaṃ | atthi
ittha jiṇṇujjāṇamaḍhammi kevalīnāṇaṇiuṇo nāṇarāsī nāma bhaavo | tā
pucchiduṃ gamissaṃ | jaggavesu muggaraaṃ jahā esovi aṇuaro bhodi
kusu0—muggaraa ! muggaraa ! jaggesu jaggesu | (ceṭastathaiva śete) bāḍhaṃ
khu daṭṭo esa ṇihoraṃrie | nīlakaṃṭho jai imaṃ jaggāvedi1
kapaṭa0—ahaṃ jāṇemi edassa kae kaṇ‍ṇajāvaṃ | moggaraa ! moggaraa !
jaggesu jaggesu | āṇesu taṃ sucakkhidaṃ kaṭṭuya maddaṃ2
ceṭaḥ—kusumiṇ ! geṇha geṇha bhāaṇāīṃ3
kapaṭa0—vaccha muggaraa ! ahaṃ tumaṃ pi dāva gacchamha yāva kusumiā bhāaṇāī pakkhālia āṇedi4 | (iti parikrāmataḥ)
ceṭaḥ—attā kiṃ uṇa aṇṇado kudovi calidāsiṃ
kapaṭa0—(saviṣādam) muggaraa ! ṇa sudaṃ tae ajja attaṇo gharavuttantaṃ
taṃ khu ciraālasaṃcidasavvassaṃ ajja corehiṃ musidaṃ | tā ujjāṇamaḍhavāsiṇaṃ
kevalīnāṇaṇiuṇaṃ bhaavantaṃ ṇāṃṇarāsiṃ pucchiduṃ gamissaṃ6
ceṭaḥ—(svagataṃ saharṣam) jīvadha re coraā ! jīvadha ! | suhapariṇāmo bhodu tumhāṇaṃ esa vāvāro | ṇa hu esā haāsā muhuttamettaṃpi uvaramadi amhārisassa gharaaṇassa aṇatthaparaṃparāo patthāvayantī | (prakāśaṃ sakhedāmiva ) haddhī haddhī
attā kiṃ edaṃ saṃvṛttaṃ | ṇa tahā maṃ bādhedi atthaṇāso jahā ajjuyā vi
musidatti parāhavo | ṇa hu aggī keṇavi daddho suṇīadi | ahavā divvāīṇā
dhaṇahāṇī | ṇatthi parāhavo | tahā a—
jāṇaṃtāṇa samakkhaṃ ṇāraloāṇa musai savvassaṃ
helāe amha attā kaha coro attiāsariso

12.8.p1

kapaṭa0—moggaraa ! savvassa paṇāse ko esa vakkakkharakālo | padiāro dāva kīradu'
mudgarakaḥ—padiāraṃ karemi | ( ākāśe lakṣyaṃ baddhā ) haṃho loavālā
ṇa bhavissadha ṇa bhavissadha jaṃ attāe dhammaparāe parimusidaṃ vatthu upekkhadha'
kapaṭa0—ceḍā ceḍā ! kiṃ asaṃaddhaṃ mantesiṃ ?
ceṭaḥ—saṃbaddhaṃ mantemi | diṭṭhiā esā māāvaṃvidasaalabhuaṇā
attā corehiṃ parimusidām̐
kapaṭa0—(sakrodhama ) moggaraa ! ṇa saṃvarasi attaṇo miccuduāraṃ muham̐

12.8.p2

iti capeṭena tāḍayati

12.9

ceṭaḥ—( savailakṣyamapasṛtya ) attā saṃbaddhe asaṃbaddhe vi kuppasi | ṇa tae
saha gamissaṃ
kapaṭa0—( sānukampamiva ) moggaraa ! moggaraa ! ehi ehi dāva pāvide
savvasse bhūyiṭṭhaṃ maharāmahūsavo māṇaidavvo' | ( iti haste gṛhītvā parikrāmati )
ceṭaḥ—( samantādavalokya ) aho basantāvaāramaṃḍidassa sasirīattaṇaṃ
ujjāṇassa | attā pecchadha pecchadha²
matto bhuaṃgovva samakkhameso jaṃ chappao cuṃbai ekkamekaṃ
teṇavva edāo hasanti vallīvilāsiṇīo kusumakkarehiṃ

12.10

avi a—
mattāo rolaṃbavilāsiṇīo gāanti geaṃ maaraddhaassa
taṃ cea cittāṇilacālidāo ṇaccanti vallīo laakkameṇaṃ
kapaṭa0—( niḥśvasya ) muggaraa ! ṇa me dukkhavattahiaāe paḍihāi
basanto³
ceṭaḥ—ṇa kevalaṃ tujjha , ( aṅgulyā nirdiśya ) edāe vi⁴ | tahā a—
esā rolaṃbasuṇṇadāe tuhikā kusumabhūsaṇummukkā
lakkhijjai kuṃdalaā musiavva vasantacoreṇa

12.10.p1

kapaṭa0—muggaraa ! gaccha dāva ṇirūvehi imammi maḍhammi kiṃ kuṇanto
so bhaao ciṭṭhadi | ahaṃ uṇa ihayyeva ciṭṭhissaṃ⁵

12.10.p2

cetastathā kṛtvopagamya

12.10.p3

ceṭaḥ—attā duve kevi idha muṃḍidamuṃḍā vāākalahaṃ kuṇanti | jaṃ ekko
bhaṇadi taṃ avarovi tassa kae paḍibhaṇadi1
kapaṭa0—muggaraa ! so bhayavaṃ sissa ajjhāvaanto ciṭṭhadi | tā
ihayyeva ciṭṭhamha yāva se ajjhaaṇaṃ sampadi2 | ( iti tathā kurutaḥ )

12.10.p4

tataḥ praviśati śiṣyamadhyāpayanbhagavānkauṇḍinyaḥ

12.11

jñānarāśiḥ—ayi ! kaṃṭhagatau ślokau tavemau saṃvṛttau ?
śiṣyaḥ—nāṇarāse ! uaragadāvime saṃvṛttāṃ
jñānarāśiḥ—(sakrodham ) mūrkha ! nāmagrahaṇena māṃ vyāharasi
śiṣyaḥ—kiṃ tumha nāmaggahaṇeṇa pāvaṃ bhodi4 ?
jñāna0—dhikmūrkha ! na gṛhyate gurūṇāṃ nāma
śiṣyaḥ—tā kathaṃ selāṇaṃ ṇāma geṇhai5
jñāna0—vidyādānādinā guravo natu pṛthīyāṃsaḥ | upādhyāyapādā ityevāhaṃ tvayā vyāhāryaḥ
śiṣyaḥ—uajjhāa ! uaragadāvime saṃvṛttā te duvevi siloā
suṇādu bhavaṃ6
ālokya sarvagātrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ
idamekaṃ tu niṣpannaṃ dhyeyo nārījanaḥ sadā

12.12

jñāna0—(sakrodham ) dhikmūrkha ! varṇaviparyayeṇa viplāvitavānasi
śiṣyaḥ—uajjhāa ! kīsa kuppasi | jāriso tae paṃḍuravaṇṇo
siloo lihido tāriso mae paḍhido' | ( dṛṣṭītalaṃ darśayati )
jñāna0—( vihasya ) mūrkha ! akṣarānyathātvaṃ kṛtaṃ tattāvaddvitīyaṃ paṭha
śiṣyaḥ— namaste pāṇḍuraikākṣa ! namaste viśvatāpana !
namaste'stu mṛṣākośa mahāpuruṣakrūrcaka !

12.12.p1

•
jñāna0—( sakrodham ) āḥ kṣudra ! puṣpapāṇḍurākṣaṃ māmupahasasi !

12.12.p2

iti hantumupakramate

12.13

śiṣyaḥ—( sasambhramamapasṛtya ) kīsa maṃ tāḍesi ? | ede khu haāsā uajjhāā ṇa sahanti attaṇo samahiamehāvisesaṃ sīsaṃ | tā gamissaṃ dāvai
jñāna0—( svagatam ) marmajño'yam | saṅgraha evāsya śreyān | ( prakāśam )
vatsa kauṇḍinya ! ehyehi
śiṣyaḥ—( sodvegam ) ṇa āgamissaṃ | caṃḍasīlo khu tumaṃ
jñāna0—kauṇḍinya ! alamudvegenāsmaccaṇḍaśīlatāyāḥ | paśya—
nṛpatirakhilalokānpālayatyāttadaṇḍaḥ
sukhayati jagadarkaḥ svīkṛtoṣṇasvarūpaḥ
gururapi kaṭuceṣṭaḥ śāsti śāstrāṇi śiṣyaṃ
pariṇatihitabhājāṃ bhaṅgirevaṃvidhaiva

12.14

tadehi punastvāṃ śuddhamadhyāpayāmi | ( iti samāśvāsya pāṭhayati )
ālokya sarvaśāstrāṇi vicārya ca punaḥ punaḥ
idamekaṃ tu niṣpannaṃ dhyeyo nārāyaṇaḥ sadā

12.15

namaste puṇḍarīkākṣa ! namaste viśvabhāvana !
namaste'stu hṛṣīkeśa ! mahāpuruṣapūrvaja !

12.15.p1

śiṣyastathaiva paṭhati

12.16

jñāna0—( sakrodham ) mūrkha ! evaṃ paṭha
śiṣyaḥ—(punaraśuddhaṃ paṭhati sanirvedam) uajjhāa ! suṣṭhu kaḍuakkharaṃ tuha
edaṃ ajjhaaṇaṃ | ṇa a ediṇā kiṃpi pāvīadi | tā maṃ kevalīvijjaṃ ajjhāvesu,
jahā me jaṇassa ghaṇāīṃ sāhīṇāīṃ honti
jñāna0—(sajugupsam) mūrkha ! dhik tvāṃ dhik tvām | bhogākāṅkṣayā
bādhyase | aho mohaḥ !
mṛgaḥ pāśānprāyaḥ pariharati yatnena mṛgayoḥ
pramādānmāndyo bhavati sahasā śokavikalaḥ
aye mugdho lokaḥ prakṛtiviṣamāndvanta viṣayānsvayaṃ kaṇṭhe pāśānghaṭayatitarāṃ hṛṣyatitarām

12.17

śiṣyaḥ—alahanto evaṃ mantesi | ṇa a tumaṃ jāṇāsi kevalīvijjaṃ2
jñāna0—mūrkha ! ahameva kevalīṃ jāne kintu na śubhāvahetyavadhīritā
tathāhi—
divye śuddhikṛtā vyalīkakathanāccaureṇa tāto hato
bhrātā me vinanāśa kālaphaṇinā daṣṭo nidhānaṃ khanan
yuddhajñānaviparyayānnṛpatinā hantuṃ samākāṅkṣito
jāto'haṃ bhagavāniyaṃ kularipurvidyā hi naḥ kevalī

12.18

śiṣyaḥ—( vihasya) jāṇidaṃ dāva tipaurusaṃ tumhāṇaṃ ṇāṇamāhappaṃ
jāṇāvesu maṃ taṃ attaṇo saṃbalabhūdaṃ rahassaṃ3
jñāna0—( sasmitama ) mūrkha ! mukharo'si | nārhasi kevalīśiṣyatvam
śiṣyaḥ—( sākūtaṃ vihasya) uajjhāa ! kiṃ kiṃ muharattaṇeṇa mae tuha
paāsidaṃ
jñāna0—kauṇḍinya ! tvamasmākamātmaivāsi | tadākarṇaya kevalīvidāṃ
prathamācāram
kiṃ vāgmirniṃkaṣo hi naḥ phalamiti syādgūḍhagarbhagrahaḥ
praśneṣvāvilamuttaraṃ viracayenna vyāharennirṇayam
siddhaṃ kāryamavekṣya niścitamidaṃ pūrvaṃ mayāsīditi
sphāraṃ sphāramudīrayedupacaretkañcinmṛṣā sākṣiṇam

12.19

api ca—
cintācumbitacetasā na racitaḥ praśnaḥ praśastastvayā
nūnaṃ samyagupaśrutirna bhavatā jñātā grahītuṃ tadā
tvaddoṣeṇa phale bhramo'yamabhavadvidyā hi naḥ kevalī
kalpānte'pi na kampate janamiti pratyāyayenniścitam

12.19.p1

śiṣyaḥ—uajjhāa ! phuḍaṃ kiṃpi bhodi1
jñāna0—( nepathyābhimukhamavalokya sāśaṅkam ) mūrkha ! tiṣṭha tiṣṭha ekapuruṣānucarā mahilā kācidito'bhivarttate

12.19.p2

tataḥ praviśati kapaṭakelirmudgarakaśca

12.20

mudgarakaḥ—attā ! suṭṭhu khu pāṇagoṭṭhijoggaṃ ṭhāṇaṃ
kapaṭa0—( sakrodham ) ehi dāva tunhikko
jñāna0—( svagataṃ sāśaṅkam ) na khalu śrutametābhyāmasmadīyaṃ vacorahasyam
bhavatu pragalbhāmahe tāvat | ( prakāśam ) kauṇḍinya !
brahmevāhaṃ maraṇamathavā jīvitaṃ vedmi jantoḥ
svāmīvāhaṃ parahṛtadhanaṃ kṣmātalāduddharāmi
lokasyāhaṃ sakalacaritānyantarātmeva jāne
caurairluptaṃ svayamiva dhṛtaṃ vastvahaṃ prāpayāmi

12.20.p1

kapaṭa0—( śrutvā saharṣam ) muggaraa ! āaṇṇaa āaṇṇaa bhaavado
vaaṇāmayaṃ | ehi turidam | ( ityupasarpataḥ )
kapaṭa0—bhaavaṃ ! paṇamāmi5
mudgarakaḥ—ahaṃpi paṇamāmiṃ
jñāna0—ubhayorbhadramastu | āsyatām

12.20.p2

ubhābupaviśataḥ

12.21

kapaṭa0—(sapraśrayam) bhaavaṃ ! ajja me raaṇīe musidaṃ savvassaṃ appāvedu bhavam̐
śiṣyaḥ—( sasambhramam ) āḥ ! kiṃ mantrīadi| ajja rayaṇīe maḍhaṃ mottūṇa
ṇa kahiṃpi gado uajjhāo³
kapaṭa0—( karṇau pidhāya sasambhramam ) santaṃ pāvaṃ | ṇāṇasattīe coraṃ muṇiūṇa appāvedutti mae maṃtidaṃ⁴
jñāna0—( sasmitam ) kauṇḍinya ! tiṣṭha tiṣṭha | ( kapaṭakeliṃ prati ) bhadre !
anuciteyamasmākamevaṃvidhā vidyā
kapaṭa0—( sapraśrayam ) bhaavaṃ karuṇā rasasāare tumhe mottūṇa ko añño
amhārisassa atthīaṇassa saraṇaṃ | patto a so atyasaṃcao tumhāṇaṃ vyeva
sāhīṇo bhavissadi⁵
jñānarāśiḥ—( svagataṃ saharṣam ) svīkṛtastāvadasmākamanayā manorathaḥ | tathāpi nirīhatāmevābhinayāmi
na jānāmi na gṛhṇāmi mama kiṃ cintayā'nayā
anaṅgīkāra evā'yaṃ dāmbhikānāṃ mahāphalaḥ

12.21.p1

( prakāśam ) kalyāṇi ! tvadabhīṣṭenaiva kṛtakṛtyā vayam | kauṇḍinya !
arpaya kevalīpustakaṃ, karomi lābhālābhaviniścayam
śiṣyaḥ—( pustakamupanīya ) kīradu dāva kevalīputthaapūā⁶
mudgarakaḥ—(sahasotthāya) āṇemi kusumāiṃ1
śiṣyaḥ—bhadda ! suvaṇṇehiṃ raaṇehiṃ vā kevalīputthaapūā bhodi2

12.21.p2

kapaṭakeliḥ jñānarāśermukhamīkṣate

12.22

jñāna0—( svagataṃ saparitoṣam ) arhati kevala rahasyaśiṣyatvaṃ kauṇḍinyaḥ
(prakāśam) bhadre ! evamevaitat
śraddhālurātmanaḥ kuryāllābhāllābhanirūpaṇam
abhyarcya svarṇaratnābhāṃ kevalīṃ manurabravīt

12.23

abhāve kusumāni bhavantu
kapaṭa0—ayya ! mukkhapakkho vvea kīradum̐ | (ityaṅgulīyakrena pustakaṃ pūjayati)
jñānaḥ—kauṇḍinya ! gṛhāṇa | dāsyasi vibhajya bhikṣubhyaḥ
śiṣyaḥ—( svagatam ) h‌āsa ! jīṇemi tumaṃ | aharehiṃ bhaṇasi, ṇa hiaeṇaṃ | (prakāśam) jaṃ uajjhāo āṇavedi | ( ityaṅgulīyakaṃ gṛhṇāti )
jñāna0—( pustakamudghāṭya ) aye ! grahakuṇḍalīṃ tāvadālikhāmi | (likhanābhinayaṃ kṛtvā )
yadi paśyati ravisūnuviṃśasthānasthitaṃ vyatīpātam
yadi rāhuḥ śakaṭabhedī sa bhavati ketuśca meṣasthaḥ

12.24

raviraṅgārakalagne bhavati yadā pāpavīkṣyamāṇaśca
arthaśarīrābhāvaṃ praśne brūyāttadā niyatam

12.24.p1

na cāyamiha yogaḥ | tadasti tāvallābho naṣṭasya vastunaḥ
kapaṭa0—(saharṣam) ayyassa pasāeṇaṃ
śiṣyaḥ—( sacamatkāram ) aho ! uajjhāassa vijjāmāhappaṃ | saaḷāo
vi sālihottagāhāo kaṃṭhe kidāo6
jñāna0—kauṇḍinya ! itaśceto gatvā tvamupaśrutimānaya
śiṣyaḥ—( niṣkramya punaḥ praviśya ) khaaṃ jāhi re ceḍā khayaṃ jāhiṃ1
mudgarakaḥ—( sasaṃrambhamutthāya ) āḥ ! kīsa re khamaṇaā ! maṃ akkosasi ?
ciṭṭha ciṭṭha tuhacceva muṃḍeṇa kevalīputthaapūaṃ karemiṃ2
śiṣyaḥ—( sabhayam ) abrahmaṣṇaṃ abrahmaṣṇaṃ | uvassudī khu mae esā
āṇīdā | ṇa hu ṇa hu tumaṃ akkosemiṃ3
kapaṭa0—muggaraā ! ṇa saṃvarasi attaṇo miccuduāraṃ muhaṃ4
jñāna0—saumya ! tiṣṭha tiṣṭha nāyamākrośaḥ | upaśrutiriyam | tattvamevedānīmupaśrutiṃ gṛhītvā samāgaccha
mudgarakaḥ—vaṃcesi re vaṃcesiṃ5
jñāna0—( sāśaṅkamiva ) āḥ ! kiṃ pralapasi ?
mudgarakaḥ—ayya ! evaṃ mae āaṇidaṃ6
jñāna0—( likhanābhinayaṃ kṛtvā ) kauṇḍinyu ! kavargīyo'yaṃ vakāraḥ
śiṣyaḥ—ahaṃ uṇa savaggīyaṃ jāṇemiṃ7
jñāna0—tadasya kati mātrāḥ ?
śiṣyaḥ—pañca
jñāna0—anusvārasya kati bhavantu
śiṣya0—jettīo lihiduṃ pārersi8
jñāna0—trayodaśa tāvat | atha trayodaśabhiḥ pañcabhiśca dvāviṃśatiḥ
śiṣyaḥ—ṇahi ṇahi bisadī bhodi'
kapaṭa0—ṇaṃ aṭṭhāraha honti | vihāvedu ayyo'
jñānaḥ—( svagataṃ vibhāvya ) aye gaṇitadurvidagdhoyaṃ, tadyathā tathā tāvatsamāpayāmi | ( prakāśam ) bhadre ! anya evāyamasmadīyo gaṇanāsampradāyaḥ, tannāvedaya
tāvadgṛhajananāmāni
( mudgarakaḥ kapaṭakelimadanasundarīmudgarakakokilapārāvatakupumikā ityādi nāmāni lekhayati )
jñāna0—( likhitvā svagatam ) kapaṭakeliḥ suṣṭhu cauryeṇa śaṅkanīyeti prathamamevodāhṛtā | tadenāmeva kathayāmi | ( gaṇitābhinayaṃ kṛtvā prakāśam ) kapaṭakelistāvatkṛtacauryā pratibhāsate
mudgarakaḥ—( uccairvihasya saharṣam ) sāhū ayyeṇa jāṇidaṃ | sayaṃ cyeva esā
musadi amha gharaṃ

12.24.p2

kapaṭa‌keliḥ sasmitaṃ kākṣeṇa vārayati

12.24.p3

jñāna0—( vibhāvya svagataṃ savailakṣyam ) anenānyonyahāsānubhāvena iyameva kapaṭakeliriti niścīyate | tanna bhadramāpatitam | ( vimṛśya smṛtimabhināya ) etasyāḥ kila sutā gaṇikā madanasundarī kalākaraṇḍakaikāgrahṛdayā | tāvimau tadbhṛtyau cauryadyūtakāriṇau kokilapārāvatau | tadevaṃ tāvat | ( prakāśaṃ kapaṭakelimāhūyāpavārya ) bhadre ! niścitaścaurastvannāmadheyaṃ ca saṃvaraṇārthamudāhṛtam | prayātu bhavanaṃ
bhavatī | sunibhṛtameva yācanīyau kokilapārāvatau
kapaṭa0—( prakāśaṃ saharṣam ) aṇumaṇṇadu maṃ ayyo
jñāna0—bhadre ! sādhayatu bhavatī | yataśca vastu labdhavyaṃ, na tasmai roṣāyitavyaṃ

12.24.p4

kapaṭa‌kelirmudgarakeṇa saha niṣkrāntā

12.25

śiṣyaḥ—( aṅgulīyakamupanīya ) alaṃkaredu ajjo ediṇā attāṇayaṃ
jñāna0—( sodvegamiva ) kauṇḍinya ! kastavāyaṃ mohaḥ | paśya re paśya—
jarāmṛtyuvyādhivyasanaghaṭanaikāgrahṛdayo
viparyāsa yasyāḥ praguṇayati kālaḥ pratikalam
tanau tasyāmasyāmalamalamalaṅkāraghaṭanaṃ
jvaladgṛhnau gehe racayati catuṣkāni katamaḥ

12.25.p1

śiṣyaḥ—( vihasya ) uajjhāa ! tuhaggeyava ahaṃ sisso | kiṃ maṃ pacāesi | geṇha dāva 1

12.25.p2

jñānarāśiraṅgulīyakaṃ paridadhāti

12.25.p3

śiṣyaḥ—( sākūtaṃ vihasya añjaliṃ baddhāṃ ) bhaavaṃ aṃgulīya ! ṇamo de | thiro
hohi ihayyeva uajjhāahatthammiṃ
jñānaḥ—( sakrodhamiva ) āḥ pāpa ! asatpralāpavācāla ! vismṛtānyeva
me vyasanāni | ( smṛtimabhinīya sacamatkāram ) kauṇḍinya ! smārito'smi tvadvacanena
kalākaraṇḍakadhūtakāraprārthanām | sa hi dyūte vidhvastasarvasvo madīya mantraprabhāvādvijayamākāṅkṣati | asti tasyāsmāsu bahudhā pratyayaḥ | tadehi mantrajapayogyaṃ
vijanaṃ pradeśamāśrayāvaḥ | durvāragaṇikādipracāramidamudyānam
śiṣyaḥ—tā ido ido edu uajjhāo 3

12.25.p4

iti niṣkrāntau

12.25.p5

prathamo'ṅkaḥ

12.25.p6

tataḥ praviśati mantrajapaparāyaṇo jñānarāśiḥ śiṣyaśca