Vikramarkacaritra 8.2-3

8.2-3

ityāśiṣaṃ prayujya phalamekamadāt | atha rājānirdiṣṭamāsanamadhyāsīno vākṣamevamudañcayāmāsa - 'rājannahaṃ mārgaśīrṣacaturdaśyāṃ mahāśmaśāne devatāmuddiśya havanaṃ kariṣyāmi | bhavānhi paropakārī mahāsattvaśca | ato mayā kriyamāṇe home bhavatā sahakāriṇā bhavitavyam' iti | tato rājā 'mayā kiṃ
kartavyam ?' ityanvayuṅka | digambaraḥ pratyavadat - 'mahāśmaśānasyānatidūre śamīpādapamūle kaścidvetālaḥ parivartate | sa tvayā maunena samānetavyaḥ'
iti | rājā 'om' ityaṅgīcakāra | tataḥ kṣapaṇakaḥ kṛṣṇacaturdaśyāṃ homadravyāṇi saṃgṛhya mahāśmaśānavāṭamagāhata | rājāpi kṛpāṇapāṇirmahāśmaśānaṃ viveśa | tato digambaro vetālapariśrahārtha śamīmahīruhaṃ tasmai adarśayat
rājāpi taṃ bhūruhaṃ prāpya vetālaṃ skandhe gṛhītvā mahāśmaśānaṃ pratyājagāma
madhyemārgaṃ vetālastaṃ jagād—'bho rājanmārgaśramāpanayanāya kāpi kathā
kathyatām' iti | rājā tu maunabhaṅgabhayāttūṣṇīṃ jagāma | anantaraṃ vetālaḥ
'rājanmaunabhaṅgamayānmayā na jalpasīti manye | ato'hameva kāmapi kathāṃ
kathayāmi | avasāne ca madīyapraśnasyottaraṃ jānannapi maunabhaṅgabhayādyadi na
kathayiṣyasi tarhi tava śiraḥ sahasradhā sphuṭiṣyati' iti bhaṇitvā kathāmimāṃ kathayitumārebhe—'rājandakṣiṇena himavantaṃ vindhyavatī nāma kācinnagarī cakāsti | tatra suvicāro nāma kaścidrājāvasat | tasya ca jayatseno nāma kaścitputraḥ | sa caikadākheṭāya mahadaraṇyamavagāhya tatra hariṇamekaṃ
dṛṣṭvā tamanudhāvansudūramatipapāta | atha kathaṃcinnagaramārgamupalakṣya mandaṃ mandamekākī samāgacchanmadhye kāmapi taraṅgiṇīmadrākṣīt | tasyāstīre kaścidbrāhmaṇaḥ sāyantanaṃ karma samanutiṣṭhannāsīt | rājaputrastatsamīpaṃ gatvāvadat—
'bho brāhmaṇa yāvadahaṃ jalaṃ pibāmi tāvadamūmaśvaṃ gṛhāṇa' iti | brāhmaṇaḥ 'kiṃ
tava preṣyo'hamaśvaṃ grahītum ?' ityapṛcchat | rājaputrastena praśnena sañjātakopaḥ
kaśayā brāhmaṇamatāḍayat | brāhmaṇo'pi kaśātāḍanavyathāmasahamāno rājasamīpaṃ gatvā sarvaṃ vṛttāntaṃ nivedayāmāsa | tato rājā roṣāruṇalocanaḥ putraṃ svadeśānnirvāsayitumayattata | tasminnavasare tatsacivo rājānaṃ vyajijñapat—
'deva rājyabhārodvahanasamarthaṃ kumāraṃ kimiti deśānnirvāsayasi | nāhamidamucitaṃ manye' iti | tadā rājā mantriṇaṃ pratyuvāca—'sakhe samucitamevedamasya manye, yadayaṃ brāhmaṇaṃ kaśayā jaghāna | buddhimatā hi puruṣeṇa brāhmaṇadveṣo na kāryaḥ | uktaṃ ca—
na viṣaṃ bhakṣayetprājño na krīḍetpannagaiḥ saha
na nindyadyogivṛndaṃ ca brahmadveṣaṃ na kārayet