Pramāṇa · Search · About · API

Paribhashasamgraha 37.4

Paribhāṣāsaṃgraha 37.4

Language
Sanskrit

37.4

vā. 6 ) itivacanāduttarasya padatvaṃ bhavatyeva | atra cārthe
“ṣātpadāntāt” (8|4|45) ityatra padāntagrahaṇaṃ jñāpakam | tathā ca “padavyavāye'pi”
(8|4|38)ityatra maitreyaḥ | atra ca jñāpakam “ṣātpadāntāt”(8|4|45) ityatra pade'ntaḥ
padānta ityevamarthasya padāntagrahaṇasyopādānam| na hi tadanyathā sambhavatīti || atrocyate
nanu yadyevamarthaṃ padāntagrahaṇaṃ tadā tadakṛtvā ṣātsupītyevaṃ kriyatām | yātvada iti vā | ayaṃ
cārthaḥ subante parato yaḥ ṣakāraḥ pade parata iti | etadevoktārthasya jñāpakaṃ bhaviṣyati | kiṃ
vaiyarthyajñāpane na prayojanam | ṣātpadāntāditi karttavye pratyayalakṣaṇaṃ bhavatītyevāstu
ucyate | yattāvaduktaṃ supīti kriyatāṃ pada iti vā | tanna | yadi tannirdekṣyati tadā kiṃ
prakṛtyāhṛtasyoktārthajñāpakatā nvāha-nate | dvitīyamapi na | yata evaṃvidhajñāpane vṛṣalau
kauṇḍinya ityādāvuttarasya nas-śabdasya padāntatvāt “ pūrvapadāntajñāyāmagaḥ ” (8|4|3)
iti ṇatvaṃ bhavati | carmanāsike ṇatvābhāvaḥ | anyathā mātṛbhogīṇāvannanāsika ityatrāpi
ṇatvaṃ syāt | tathā māṣakumbhavāpeneti samāse uttarasya kumbhaśabdasya padatvaṃ bhavati | tena
māṣakumbhavāpenetyatra padavyavāye ṇatvapratiṣedhaḥ sidhyati | anyathā pratyayalakṣaṇābhāvānnimittanimittinoḥ padavyavāyo na syāt
nanvatrāpi “ padavyavāye'pi ” ( 8

Linked texts (1)