Paribhashasamgraha 47.69
Paribhāṣāsaṃgraha 47.69
- Language
- Sanskrit
47.69
tena korakaḥ ityatra yaṇaṃ bādhitvā vṛddhirbhavati| tathā "ūdupadhāyāḥ" ityādau
dvitve kṛtādiśeṣe ca kṛte antaraṅgamapi varṇāśrayaṃ savarṇadīrgha bādhitvā āṅgaḥ paraśca hrasvaḥ
parjanyavatpravṛttyāpravṛttau| ata eva taduttaraṃ savarṇadīrghe kṛte antaraṅgatvena māto hrasvo na
sahāvṛvṛttatvāt| yatta "cchvoḥ śūḍanunāsike ca" (6|4|19) ityatra tuksahitachakārīpādānālliṅgāt samānāśraya eva vārṇaparibhāṣopasthiterastvatiriṇādikaṃ syona itikadanudāharaṇam, hrasvasya pratyayāśrayatvena savarṇadīrghasya tadanāśrayatvena vyāśrayatvādityāhuḥ
tanna| vyāśrayepi kvacitpravṛtterabhyupagamāt| "pañcāca0" (3|1|90) itivihitanaṅo ḍitkaraṇājjñāpakāt| taddhi ḍittvaṃ prakṣaḥ ityatra "grahijyā0" (6|1|16)
iti saṃprasāraṇārthe viva ityatra guṇaniṣedhārthaṃ vā| nādyaḥ| "prathe ṣāspra0"
(3|2|117) iti nirdeśena saṃprasāraṇasyāsādhutvāt| nāntyaḥ| antaraṅgasya tukaḥ
pravṛttyā guṇāpravṛtteḥ| ato vyāśrayepīyaṃ pravarttate| anyathā aṭā siddhe āṭvacanametaparibhāṣāyā jñāpakamanye kvīyantītyādikau "na māḍyoge" (6|4|74) iti sūtragatau
yo 'nādiṣṭādacaḥ pūrvastasya vidhiṃ prati sthānivadbhāvaḥ