Pramāṇa · Search · About · API

Paribhashasamgraha 53.12

Paribhāṣāsaṃgraha 53.12

Language
Sanskrit

53.12

vā. 20 ) iti ekā prakṛtiriti dvitīyapakṣe nyāyamāha
yugapadupāsthitānekāpatyaṃ prati sakṛcchrutasyaiva guṇasya gargasya tantreṇa saṃbandhasaṃbhavāt
pradhānabhede'pi na guṇabhedo nyāyyaḥ iti hi tadāśayaḥ | vyaktipakṣe sarvavyaktīnāṃ
yugapadanupasthitatvāt tadbhede śāstrabhedo nānutpannaḥ ityetadbhāṣyakaiyaṭagranthavirodhāccopekṣyaḥ
“ saṃjñāśāstrasya tu kāryakālapakṣe na pṛthagvākyārthabodhaḥ ” ( paribhāṣenduśekhara
pari. 2,3) ityapyayuktam | yathoddeśapakṣe'pi tvatpakṣe ka vṛddhisaṃjñetyapekṣāyāṃ tvatpakṣe
paribhāṣāsu darśitarītyā ‘ sici vṛddhiḥ’ (7|2|1) ityādeḥ saṃnidhānena tadekavākyatāyā
āvaśyakatvāt | etena “ aṇo'pragṛhyasyetyetadekavākyatāpannamadaso mādityetatprati na
mutvādyasiddham ” ( paribhāṣenduśekhara pari. 2, 3) ityādi nirastam | tvatpakṣe ‘ adaso
māt ’ (1|1|12) iti pragṛhyasaṃjñaikavākyatāpannam ‘ aṇo'pragṛhyasya0 ’ (8|4|57)
ityetatprati yathoddeśapakṣe mutvādeḥ siddhatvasya durvāratvāt saṃjñāpradeśa eva kāryasya jñānena
kāryārthāsiddhatvasyāpravṛttirityasya durvacatvāt | tvanmate kāryadeśaṃ gacchantyā api saṃjñāyāstadeśasthatvābhāvācca ' ekadeśasthaḥ sarvaṃ śāstramabhijvalayati ' iti bhāṣyoktahetoḥ saṃjñāsādhāraṇyāt | ata eva 'kāryajñānānantaraṃ virodhanirūpaṇātsaṃjñāsūtrāṇāṃ kāryadeśasthaparatvameva vipratiṣedhasūtrapravṛttau bījam' iti 'adaso māt' ( 1|1