Paribhashasamgraha 58.1
Paribhāṣāsaṃgraha 58.1
- Language
- Sanskrit
58.1
) iti paribhāṣādvayopasthitau
paratvāt ‘ubhayanirdeśe pañcamīnirdeśo balīyān’ iti tasminnitisūtrabhāṣyāsaṃgatiḥ”( pari. śe.
pari. 2, 3 ) ityāśaṅkya, asminnapi pakṣe aṣṭādhyāyīpāṭhāpekṣaparatvamāśritya samādhāya
“ na hi kāryakālapakṣa ityetāvatā tadapaiti | pakṣadvaye'pi pradeśeṣu svadeśeṣu ca buddhijananenāviśeṣāt | na hi tatpakṣe'pyacetanasya śāstrasya svadeśaṃ vihāyānyadeśagamanaṃ saṃbhavati
nāpyasmadādibuddhijananena svadeśatyāgo bhavati | ata eva bhāṣye ekadeśasthasyaiva sarvaśāstrābhijvalakatvamuktam | yadi kāryavaśāttaddeśaṃ gacchatāṃ tattaddeśasthatvaṃ syāt, tarhi sarvaśāstrāṇāṃ
prayogārthatvena prayogarūpaikadeśasthatvena kvāpi paratvaṃ na syāt | yathoddeśapakṣe ca paribhāṣādeśe
saṃnidhīyamānānāṃ kāryāṇāṃ pāṭhāpekṣaṃ paratvaṃ na syāt ” ( pari. śe. pari. 2, 3 ) iti
navyairuktam | atredaṃ vaktavyam—tattaddeśaṃ gacchatāṃ tattaddeśasthatvābhāve saṃjñāparibhāṣasya tripādyāṃ
pravṛttisiddhaye kāryakālapakṣa āśrayaṇīya iti ‘pūrvatrāsiddham’ ( 8|2
Linked texts (1)
- Paribhāṣenduśekhara — Nāgeśa Bhaṭṭa 1690, Sanskrit