Tantrayukti 1.p10
Tantrayukti 1.p10
- Language
- Sanskrit
1.p10
16 śabdānyatvaṃ nāma- yadarthaṃ paryāyaśabdaṃ varṇayanti śāstrakṛtaḥ. yathā - rogaḥ pāpmā jvaro vyādhirvikāro duḥkhamāmayaḥ. yakṣmātaṅkagadābādhāḥ śabdāḥ paryāyavācinaḥ.. ityādi.
17 pratyayadharmo nāma- yo na ca heturhetudharmopapattimātreṇa ca kenaciddhetutvena vyapadiśyate. yathā- devadānavagandharvādyunmādāpasmārādivicitragrahavikārā uktāḥ. yathoktaṃ - phullapadmopamamukhaṃ saumyadṛṣṭimakopanam. yāvat anidramapraghṛṣyaṃ ca vidyaddevavaśīkṛtam. ityādi. na caite paramārthato hetavaḥ kiṃ tarhi prajñāparādhaḥ. tathā coktaṃ - hetustadanuṣaktau tu sadyaḥ pūrvakṛto'thavā. prajñāparadhaḥ sutarām iti.
18 upanayo nāma - sūtrahetuprastāvena yatrānyaprakaraṇamupanīyate. yathā mātrāśītīye āhāramātrālakṣaṇaprastāve atimātrabhojananimittāyā visūcikāyāścikitsā upanītā. mātrāyāṃ hi vibhajyamānāyāmavaśyamūnātimātre'pi vibhajanīye tadapekṣayā mātrāyāḥ samyak pratipādanasaukaryāt tatprastāvena ca visūcikāyāścikitsā.
19 sambhavo nāma - yatsūtraṃ prakaraṇaṃ va vidhīyamānarthasya vyāpakatvāt sakalena śāstreṇa vyākhyāyate. yathā kāyabālagrahordhvāṅgaśalyadaṃṣṭrājarāvṛṣān. aṣṭāvaṅgāni tasyāhuścikitsā yeṣu saṃśrītā. iti. etānyāṣṭāvaṅgāni sakalena śāstreṇopadiśyanta ityācāryaḥ pratijānīte.
20 bhaṅgyā vibhavakalpanāyāścāsyāyaṃ viśeṣaḥ. ayaṃ vyākhyāyā vibhavo bhavati. sa tu vinaiva vyākhyāyāḥ paṭhyamāna eveti.
saptadaśa tācchilyādīnītyuktam . tadyathā- 1 tācchīlyam 2 avayavaḥ 3 vikāraḥ 4 sāmīpyam 5bhūyastvam 6 prakāraḥ 7 guṇiguṇavibhavaḥ 8 saṃsaktatā 9 taddharmatā 10 sthānam 11 tādarththyam 12 sāhacaryam 13 karma 14 guṇanimittatā 15 ceṣṭānimittatā 16 mūlasaṃjñā 17 tātsthyam iti.
1 tācchīlyam .
2 avayavaḥ .