Pramāṇa · Search · About · API

Tantrayukti 1.p14

Tantrayukti 1.p14

Language
Sanskrit

1.p14

11 tādarthyaṃ nāma - yatpryojanārthaṃ pravarttate yo bhāvastenaiva vyapadiśyate. yathā- madanamadhukalambā ityādini chardanāni- chardanaprayojanānītyarthaḥ.
12 sāhacaryaṃ nāma- yo yena nityaṃ sambandha upalabhyate sa tasmāt sambandhāttameva sambandhiśabdaṃ labhate. yathā- mathyamānād dhūmaṃ dṛṣṭvājvaladbhāsuraṃ vahnidravyamavaśyamabhyutthito vahnirityeva.
13 karma nāma- yatra karmakarmeti copacaryate. yathocyate- munayaḥ praśamaṃ jagmuḥ. na cāgrāmasthānīyaḥ kaścitpraśamo'sti. kiṃ tarhi indriyāṇāṃ viṣayebhyaḥ kevalaṃ śaktiniyamaḥ praśamaḥ. atha ca gatiḥ- karmaviṣayebhyastvindriyāṇāṃ kriyānivṛttiḥ. tadeva karmetyuktam.
14 guṇanimittaṃ nāma - yatkasya vibhūtiḥ praśaṃsādikā khyāpyate. dharmyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ lokadvayaparāyaṇam anumodāmahe brahmacaryamekāntanirmalam.. iti brahmacaryasya home guṇāḥ nābrahmacaryasyeti.
15 ceṣṭānimittaṃ nāma - yasminnāmamātraṃ kasyacit kriyayā bhavati bhāvasya. nātra praspandakriyeṣṭā. yathā- dīpavadasya jñānaṃ jvalati ityucyate. na ca jñānasya pradīpasyevārcīṣi santi ūrdhvagāmīni dīpavadvā sannikṛṣṭāni dravyāntarāṇi dahanti. rūpaṃ vā sparśaṃ vā tailādikopādānam. kintu prakāśakriyāmātraṃ parigṛhya jvalatīti praśaṃsākarmaṇi krodhabhayaśokalobhaharṣerṣyāmohādibhirupahataṃ vijñānaṃ malopahatadarpaṇavadaprakāśavṛtti bhavet.
16 mūlasaṃjñā nāma - yā loke'nyasminnarthe prasiddhā tantre cānyasmin arthe niveśitā. yathā - nidānaṃ pūrvarūpāṇi rūpāṇyupaśayastathā. sampraptiśca iti. rūpaṃ ca loke nīlapītalohitādi prasiddhaṃ svaśāstre saṃjñayā tu rūpaṃ liṅgaṃ lakṣaṇamiti.
17 tātsthyaṃ nāma- yadanyasyaivārthasya tatsthatvādanyasyaiva kalpyate. tadyathā - bastimehanayoḥ śūlam iti. tatra puṃsaṃsthena kāraṇena bastimehanoriti kalpyate. caitanyābhāve bastimehanayoḥ satorapi śūlābhāvāt tatpradeśasthitatvāttayorityupacāryate .
tantradoṣāḥ