Vagbhatamandana 9.1
Vāgbhaṭamaṇḍana 9.1
- Language
- Sanskrit
9.1
) iti | vicāryamāṇe na utprekṣāghaṭate | sambhāvanamātraivyutprekṣā
na tu pāramārthataḥ sambhāvanaṃ tatra nāsti | grīṣme punarjagatsnehasya kṣobhaḥ
paramārthatopyasti | tasmānmandena tantradoṣeṇa duṣṭaṃ vāgbhaṭa vacaḥ iti
atrocyate--dussahamayūkhatvatimūlakaḥ saṃsneha haraṇakarmatvayogyānāṃ saumyamānāmanuṣaṅgeṇa vākyasamāptau sambhavatyāṃ nyūnatā doṣasya
suparihāratvāt saṃhārakārakeṇa yojyasyeva saṃkṣīyamāṇasya kriyate
anyathā'ti prasaṅgaḥ | tīkṣṇoṣṇānāṃ saumyasaṃharaṇa yogyatvamiti bhavatyanuṣaṅgaḥ | arthāpatyapi bhavati yogyārtha parikalpitatvāt | yogyatvaṃ
parikalpitaṃ parikalpirvāditi | yathā 'yāte agne'yāśāyā' tyatra
(kṛṣṇayajurvede taittarīyasaṃhitā 1-2-1) antena tatpūrvādhiṣṭhitāvākyaśeṣeṇāyāte agnerarāśāyā yāte agnehariśriyeti vākyadvayasyānuṣaṅgeṇa
samāptiḥ | taduktaṃ bhagavajjaimininā--'anuṣaṅgo vākya samāptau
( mīmāṃsa sūtra 2|1|16-44 ) sarveṣu tulyayogatvāt tadbhūtānāṃ
kriyāpadasambandhasya tulyatvāt
santi cottarāyaṇasyādānasya sūryāśvaśvetvenoktā saumyaguṇāḥ
tasmin hyarthārthaṃ tīkṣṇoṣṇā rūkṣāṇāṃ svabhāvātaḥ || pratidinaṃ balam
ssaumyān kṣapayanti guṇān bhuvaḥ | tasmādādānamāgneyaṃ ( a. hṛ. sū.
3|2-4 ) iti | tathācāntaraṃ ṣṭavyabhāvādanuṣaṅgo yukteti vaktuṃ
yuktam | asannidhāno'pi yogyānuṣaṅgasya nyāyyatvāt | taduktaṃ
bhaṭṭapādaiḥ--ākāṃkṣā sannidhānaṃ ca yogyatā ceti na trayam | sambandhakāraṇatvena klṛpta nāntaraṃ śrutiḥ || ( tantravārttikam 2