Hastyayurveda 74.p1.2
Hastyāyurveda 74.p1.2
- Language
- Sanskrit
74.p1.2
sarpiṣā vā'pi susnigdhāṃ kṛśarāṃ bhojayedgajam
dvipañcamūlakāśmaryamadhukaṃ badarāṇi ca
yavānmudgānkulatthāṃśca salilena vipācayet
snigdhaṃ tu kārayedyuṣaṃ pippalīmaricairyutam
bhojanaṃ dantine snehi pratipānaṃ ca kārayet
jāṅgalānāṃ rasaiścainaṃ śālīnāmodanaṃ mṛdu
māṣānna saindhavonmiśraṃ vāraṇaṃ pratibhojayet
yavasāni ca deyāni madhurāṇi mṛdūni ca
nivāte śayanaṃ cāsya sthānaṃ caiva praśasyate
uṣṇānlalavaṇaprāyaiḥ snigdhaiścā''hārabhojanaiḥ
vātajo mūtrasaṅgastu praśāntiṃ tena gacchati
(iti) gāḍhamūtrī
sa kṣāralavaṇāmlānāṃ kaṭukānāṃ ca sevanāt
uṣṇānāmatimātraṃ vā bhojanānāṃ niṣevaṇāt
yadā pittaṃ prakupitaṃ bastimāsādya tiṣṭhati
sa dahyamānaḥ pittena mattavatkṣarati dvipaḥ
pravāha(hya)māṇo visṛjenmūtramalpaṃ muhurmuhuḥ
viṣṭabhya gātrāṇyatyarthaṃ pramehatyatha kūjati
parimūtrī sa vijñeyo vyādhirnāgasya paittikaḥ
māṣaparṇīṃ vidārīṃ ca mudgaparṇīṃ śatāvarīm
kākolīṃ kṣīrakākolīṃ jīvakarṣabhakāvapi
pañcamūlaṃ ca tṛṇajaṃ sāmbaṣṭhāṃ cāpi poṣayet
kvāthaṃ ca pāyayennāgaṃ śītalaṃ śarkarāyutam
agnimanthaṃ śvadaṃṣṭrāṃ ca balāmatibalāmapi
vṛkṣādanīṃ cāṃśumatīṃ rampakaṃ ca vipācayet
caturbhāgāvaśeṣaṃ tu śītalaṃ ca parisrutam
śarkarācūrṇasaṃyuktaṃ vāraṇaṃ pratipāyayet
(?) madhurāṇyannapānāni ghṛtena yutaṃ nipāpayet
(?) srāvayeccāsya †siktasthāṃścatvāri kumbhānsamantataḥ
rasāṃśca pāyayennāgaṃ satataṃ caiva bhojane
pāyayedguḍasaṃyuktāṃ prasannāṃ sīdhumeva ca
iti parimūtrī…………
avyāyāmāddivāsvapnātkṣīrekṣuguḍasevanāt
śītasaṃsevanāccāpi śleṣmā kupyati dantinaḥ
Linked texts (1)
- Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) — Vaṅgasena, Sanskrit