Shivattvaratnakara 87.74
Śivattvaratnākara 87.74
- Language
- Sanskrit
87.74
anyonyavākyādhikyoktiḥ spardhayādhivalaṃ matam
gaṇḍaṃ prastutasaṃbaṃdhi bhinnārthaṃ sahasoditam
rasoktasyānyathā vyākhyā yatrāvaskanditaṃ hi tat
sopahāsā nigūḍhārthā nālikaiva prahelikā
asambandhakathāprāyaḥ syātpralāpo yathottaram
anyārthameva vyāhāro hāsyalobhakaraṃ vacaḥ
doṣā guṇā guṇā doṣā yatra syurmṛdavaṃ hi tat
eṣāmanyatareṇārthaṃ pātraṃ vākṣipya sūtrabhṛt
prastāvanānte nirgacchet tato vastu prapañcayet
sāṅgairmukhapratimukhagarbhamarśopasaṃhṛteḥ
pūrvaṃ prakṛtiranyeṣāmadhikārikravṛttiḥ
vīraśṛṅgārayorekaḥ pradhānaṃ yatra varṇyate
prakhyātanāyakopetaṃ nāṭakaṃ tadudāhṛtam
arthataśśabdato vāpi manāk kāvyārthasūcanam
yatrāṣṭabhirdvādaśabhiraṣṭādaśabhireva vā
dvāviṃśatyā padairvāpi sā nāndī parikīrttitā
raṅgaṃ prasādhya madhuraiḥ ślokaiḥ kāvyārthasūcakaiḥ
ṛtuṃ kañcidupādāya bhāratīṃ vṛttimāśrayet
utpādyenetivṛttena dhīraśāntapradhānakam
śeṣaṃ 1) nāṭakavaccāṅgaṃ bhavetprakaraṇaṃ hi tat
bhāratīvṛttibhūyiṣṭhaṃ śauryasaubhāgyasaṃstavaiḥ
sūcyete vīraśṛṅgārau viṭena nipuṇoktinā
kalpitenetivṛttena dhūrtacaritavarṇanam
ekāṅke mukhanirvāhau yatra bhāṇassa sammataḥ
yatra sandhyaṅgavṛttyaṅga varṇanaṃ bhāṇavanmatam
hāsyo rasaḥ pradhānaṃ syādbhavet prahasanaṃ hi tat
pāṣaṇḍavipraprabhṛtiviṭaceṭasamākulam
veṣabhāṣādisahitaṃ śuddhaṃ hāsyavaco'nvitam
kāmukādivacoveṣaiṣaṇḍakañcukitāpasaiḥ
pravāsābhinayaprāyaṃ vaikṛte tatprakīrttitam
vīthyaṅgaissamākīrṇaṃ saṅkīrṇaṃ dhūrtasaṃkulam
yatra vastu prasiddhaṃ syād vṛttayaḥ kaiśikīṃ vinā
netāro devagandharvayakṣarākṣomoragāḥ
bhūtapretapiśācādyāṣoḍaśātyantamuddhatāḥ
Linked texts (6)
- Rasārṇavasudhākara — Siṃhabhūpāla, Sanskrit
- Pratāparudrīya (Pratāparudrayaśobhūṣaṇa) — Vidyānātha, Sanskrit
- Sāhityadarpaṇa — Viśvanātha Kavirāja, Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Rasakalpadruma (Jagannātha Miśra) — Jagannātha Miśra 1600, Sanskrit
- Nanjarājayaśobhūṣaṇa — Nṛsiṃha, Sanskrit