Pramāṇa · Search · About · API

Ayurvedaprakasha 2.125

Āyurvedaprakāśa 2.125

Language
Sanskrit

2.125

athādau gandhakajāraṇam
tattu tattannigaditadevatāparicaraṇasamanantaraṃ tattacchodhanaprakriyābhirbahībhiḥ saṃkṣiptābhirvā śuddhasya rasendrasya tṛṇāraṇimaṇijanyavahninyāyena tāratamyamavalokamānaiḥ sūkṣmamatibhiḥ
‘palārdhenāpi saṃskāraḥ kartavyaḥ sūtakasya ca’ iti rasārṇavavacanādvyāvahārikatolakadvayapramāṇenāpi kaścana sūtaṃ samādāya,
tatra gandhako navanītākhyaḥ saṃśodhya jārya āṣaḍguṇamiti | tato māraṇavidhinā hatvā mātrayā'śitaḥ pathyayogena ‘same gandhe tu rogaghna’ ityādiproktaphalakārī raso
bhavati | atha yadi rasāyanaguṇecchā cedgandhakajāraṇottaraṃ
hemābhrasattvādi yathāvibhavaṃ gandhakajāraṇotthite rase proktavidhinā saṃsādhya jārya māraṇavidhinā hatvā mātrayā kṣetrīkaraṇapūrvakaṃ pathyayogena maṇḍalāvadhi ṣaṇmāsaṃ varṣaikaṃ dvivarṣaṃ trivarṣaṃ
vā saṃsevyaḥ | tadā taduktaphalamāpnoti | yāvajjīvaṃ sevyo vā
saṃpatticet | yadvā yathāvakāśaṃ paunaḥpunyena saṃsevyaḥ | atha
yadi kevalaṃ rogaghnecchā cetsvedanādidīpanāntaiḥ saṃskārai rasaṃ
saṃśodhya proktavidhinā gandhakena saṃmūrcchartha mātrayā pathyayogena
saṃsevyo yāvadārogyamiti | atha rasādau pākāvalehaguṭikācūrṇādau vā rasayoge vihite yathāvacanaṃ saṃśuddho mūrcchito
gandhajīrṇo hemādijīrṇo vā mṛto'mṛto vā raso yojya iti
gurusaṅketaḥ | gandhakajāraṇarahitaḥ saṃśuddho'pi raso yogeṣu
na yojyaḥ, gadahantṛtvaśaktyanudayāt | hemādijīrṇo'pyaśuddhastu kutrāpi na yojyaḥ, vaiguṇyapradatvāt | evaṃ sarva uparamā
dhātava upadhātavo ratnānyuparatnāni viṣopaviṣaprabhṛtayaśca
śuddhāḥ santo mṛtā amṛtā vā yathāvacanaṃ yojyā nāśuddhā
iti dik
asādhyaḥ kasyacidyogaḥ kasyacitjñānaniścayaḥ
dvau prakārau tato devo jagāda paramaḥ śivaḥ
prāṇānāṃ vā nirodhena vāsanānodanena vā