Pramāṇa · Search · About · API

Ashtangahridayasamhita 1.6.17.1

Sarvāṅgasundarā 1.6.17.1

Language
Sanskrit

1.6.17.1

vrīhiṣu madhye ṣaṣṭikaḥ śreṣṭhaḥ, raktaśāliriva śāliṣu| tathā, snigdhādiguṇayuktaḥ| sthiro hima iti śarīrastairyakaro jvaraśramaklamaglāniharaḥ| ata eva rasāyanaprayoge jvarādou cha tatra tatra kṣāmavapuṣāmupadiṣṭaḥ| yavastu stairyakaro+api nāmnāto guruvātalatvāditi vedyam| ṣaṣṭikaścha dvividhaḥ,-gauraḥ kṛṣṇagouraśca| atrāsitagourato gauraḥ ṣaṣṭikaḥ śreṣṭaḥ| (tathā ca suśrute (sū.a.46|9)-"rase pāke ca madhuṛrāḥ pittaanilaharāstathaa| śālīnāṃ ca guṇaistulyā vijñheyāḥ kaphaśukralāḥ|| ṣaṣṭikaḥ pravarasteṣaaṃ kaṣāyaanuraso laghuḥ|" kṛṣṇātreyaḥ-ṣaṣṭikaḥ surakavrīhipāṭaloṭakanālakaaḥ| kṛṣṇavrīhiḥ śītabhīruḥ pramodohāyanastathaa|| anabhiṣyandinaḥ snigdhāḥ kaṣāyamadhurā himāḥ| laghavaḥ kaṭupākāścha ṣaṣṭiko+atrāpi pūjitaḥ||" khāraṇādiḥ- "kaṣāyamadhuro grāhī doṣaghnaḥ ṣaṣṭiko laghuḥ|" parāśare+apyuktam- "rakto mahācchakunāhṛtaḥ ṣaṣṭikakalamapramodapataḍgāḥ śītagauradīrghaśūkasugandhikapāṇḍutapanīyāḥ śālaya evaṃbhūtāḥ| madhurabahalāḥ sthirāḥ snigdhāḥ pittānilapraśamanā laghavaḥ saṅgrāhikāḥ śītāḥ|" iti| carake tvevaṃ paṭhyate (sū.a.5|3)-"tatra śāliṣaṣṭikamudgalāvakapiñjalaiṇaśaśaśarabhavarāhādīnyāhāradravyāṇi prakṛtilaghūnyapi mātrāpekṣīṇi bhavanti|" tathā ca carako jvare paṭhati (ci.a.3|176)-"raktaśālyādayaḥ śastāḥ purāṇāḥ ṣaṣṭikaiḥ saha| yavāgvodanalājārthe jvaritānāṃ jvarāpahāḥ||" iti|

Linked texts (1)