Ashtangasamgraha 1.12
Śaśilekhā 1.12
- Language
- Sanskrit
1.12
sambandhādīnyuktvā āgamaśuddhiṃ darśayati āyurvedāmṛtamityādinā | anena guruparamparāmapi darśayati | brahmā padmayonirāyurvedāmṛtaṃ buddhvā dakṣāya dadau | yathā'mṛtena sakalarogaparikṣayastathaiva āyurvedenetyataḥ sādṛśyam | sarvebhyo hitaṃ sarvam | sanātanamavināśi | sa dakṣā'śvibhyāṃ devabhiṣagbhyāṃ dadau | tāvaśvinau śatakratave indrāya dadatuḥ | tato'nantaramāyurvedajñānaparipūrṇe śatakratau dharmārthakāmamokṣavighnakāribhirāmeyaiḥ pīḍyamāneṣu satsu nareṣu sakalajanarogopaśamahetormaharṣayaḥ śatakratumupājagmurupatasthire | kathamita amarāṇāmīśvaraṃ devanāyakaṃ | mahatī ṛddhiryeṣāṃ te maharṣayaḥ| maharṣayo dhanvantariprabhṛtayaḥ | na kevalaṃ dhanvantariprabhṛtayaḥ yāvallambāyanādayo'pi | tān dhanvantariprabhṛtīndṛṣṭvaiva sahasrākṣo yathā'gamaṃ nijagāda āgamamanatikramyenyarthaḥ kathayāñcakāra || kimityāha āyuṣaḥ pālanaṃ jīvitasya rakṣaṇaṃ upavedamatharvaṇaḥ atharvavedasyopavedaṃ | kīdṛśamāyurvedaṃ nijagādiyetyāha kāyeti | kāyādibhiraṣṭāṅgataṃ gataṃ | yaṃ pitāmaho bubudhe iti sambandhaḥ | kāryāṇāṃścikitsā kāyaśabdenocyate | evaṃ bālādiṣvapi yojyam | vālasya viśeṣāvaktavyatvāt pṛthakkaraṇam | evamanyeṣvapi | guro rāptoktamāgamaḥ| yathābhūtameva brahmaṇā buddhaṃ tathābhūtameva teṣāṃ jānīmabhyarthaḥ | te ca dhanvantariprabhṛtayastamāmnāyaṃ śatakratuproktamāgamaṃ gṛhītvā mayaivamajñāyi mayaivamajñāyīti parasparaṃ prakāśya ca mānuṣaṃ lokamāyayuḥ prāpuḥ | kiṃbhūtāḥ muditāḥ saphalīkāryatvātsaharṣāḥ | āgatya ca mānuṣaṃ lokamāyurvedasya sthityartha āyurvedo māntardhāditi tantrāṇi cakrire akurvan | tatastāni tantrāṇi kṛtvā āhṛtāḥ sādaraṃ punarvasudhanvantariprabhṛtayo'gniveśādikān suśrutāntānadhigamayāmāsuḥ | na kevalamagniveśādīn yāvattacchiṣyān karālādīnapi grāhayāmāsuḥ | te'pyagniveśādayaḥ dhanvantariprabhṛtibhyastāni tantrāṇi gṛhītvā svayaṃ tantraṃ cakruḥ | tataśca svayaṃkṛtāni tantrāṇi gurūn dhanvantariprabhṛtīn saṃśrāvayāmāsuḥ | kiṃbhūtān gurūn ? sarṣisaṅghān sumūnisamūhān | kiṃbhūtā agniveśādayaḥ ? sumedhasaḥ suprajñāḥ | tāni ca tantrāṇyeṣāmagniveśādīnāṃ | tairdhanvantariprabhṛtibhiḥ | praśastāni kṛtapraśaṃsāni | pratiṣṭhāṃ supūjyāṃ sthitiṃ | bhuvi manuṣyaloke | lebhire prāpuḥ ||
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit