Ashtangasamgraha 1.45
Śaśilekhā 1.45
- Language
- Sanskrit
1.45
kālo dvividhaḥ kṣaṇādirvyādhyavasthā ca vyavahārārthaṃ tantre prayujyate | tatra kṣaṇādiḥ prasiddhaḥ | vyādhyavasthā ca purāṇanavātvādikaṃ viśiṣṭalakṣaṇasaṃyuktatvaṃ ca vyādheḥ | dvividho'pi kālo rogiṇo bheṣajasya sambandhaṃ karoti | tathā ca vakṣyati “pūrvāhne vamanaṃ deyaṃ madhyāhne tu nirūhaṇam” iti | tathā ca bastividhau “nivṛttikālaḥ paramastrayoyāmā” ityādi | tathā jvare “kaṣāyapānamathyānnai” riti | “hṛttidoṣe vijite” ityādi kuṣṭhe ||
kālo bheṣajayogakṛdityuktaṃ | bheṣajamauṣadham atastadvijñānārthamāha śodhanamiti | yat dravyamadravyaṃ vā'bhayātapādi kupitadoṣavināśanāthamupayujyate tadauṣadhamityucyate | saṅkṣepeṇa dvividhamauṣadhaṃ śodhanaṃ śamanaṃ ca | vistaraṃstu nirūhapācanakvāthacūrṇādikaṃ bahuvidham | śodhanaṃ yat kupitān doṣān niḥsārya bahiḥ rogopaśamanaṃ karoti| śamanaṃ punaryat svasthānasthitānāmeva sāmyahetuḥ ||