Ashtangasamgraha 12.110
Śaśilekhā 12.110
- Language
- Sanskrit
12.110
aṇḍāni pakṣiṇāṃ gurūṇi | bālānāṃ pakṣiṇāṃ palaṃ māṃsaṃ rase kaṣāyamadhuraṃ | vṛddhānāṃ māṃsaṃ bahusnāyu abalyaṃ guru tridoṣakaraṃ ca | puṃsaḥ striyāśca yathāsaṅkhyena śarīrasya pūrvāddhe nābherūrdhvaṃ paścārddhamadho nābherguru | garbhiṇī ca strī gurvī | catuścaraṇeṣu madhye yoṣit strī laghuḥ | vihaṅgeṣu pakṣiṣu madhye pumān laghuḥ | śiraḥprabhṛtīnāmaṅgānāṃ yathāpūrvvaṃ gurutvaṃ jñeyam | sakthimāṃsāt kaṭīmāṃsaṃ guru | kaṭīmāṃsāt pṛṣṭhamāṃsaṃ guru | evamāmāśayapakvāśayayośca yathāpūrve gurutvam| pakvāśāyādāmāśayo gururityarthaḥ | raktādīnāṃ ca dhātūnāṃ yathottaraṃ gurutvam | saptamiddhārtvagbhirbhiyathottarameva snehasya pākādyathottarameva snehasya gurutvaṃ syāt | dhātūnāṃ tathābhūtena snehena saṃśleṣāt yathottarameva gurutvaṃ bhavati | dhātusnehakramapariṇatyā ca | uktaṃ ca hṛdaye | “ parasparopasaṃstambhāddhātusnehaparamparā ” | anena kimuktam | rasādīnāṃ śukrāntānāṃ parasparopasaṃstambhādanyonyasaṃśleṣāddhātūnāṃ snehotkarṣakramapariṇatiryathottarameva jāyate | atra ca māṃsānāṃ strīpuṃsakṛtaṃ viśeṣamekayonīnāṃ bhinnayonīnāṃ cotsargāpavādasthitāthopabṛṃhakavacanakalpanaṃ ca yathāyogaṃ svabudhyā parikalpanīyam || iti māṃsavargaḥ ||
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit