Ashtangasamgraha 13.206
Śaśilekhā 13.206
- Language
- Sanskrit
13.206
sarveṣāṃ ca phalānāmavaramapradhānaṃ likucaṃ tridoṣakaraṃ ca | ityannasvarūpavijñānaniṣpattau dhānyādikamannaṃ samāhṛtya himāniletyādinocyate | evaṃvidhaṃ dhānyaṃ tyajet | himādidūṣitaṃ anilenātivṛddhena kedārasthaṃ dūṣitamuṣṇena vātapādinā durvātena ca purovātādinā | tathā vyālānāṃ sarpādīnāṃ lālayā dūṣitam | ādigrahaṇena śavakothādīnāṃ grahaṇm | tathā jantubhiḥ kṛmyādibhirjagdhaṃ sevitaṃ jale magnamāśighram | abhūmīṃ viparītabhūmau jātamabhūmijam | yā yasya dhānyasyocitā bhūmiḥ tato'nyā viparītā | tathā anārtavamaprāptasamayam | yasminnṛtau yasya dhānyasyotpattiḥ prasiddhā tato'nyasminnutpāditamityarthaḥ | tallakṣaṇaṃ ca rasādīnāmaparipūrṇatvena vijñeyam | anyena ca vijātīyena dhānyena saṃyuktaṃ kedāre jātam| atijīrṇatayā atipurāṇatvena ca hīnavīryaṃ naṣṭaśakti | evaṃvidhaṃ dhānyaṃ tyajet | tathā śākamapi tyajet | kīdṛśaṃ rūkṣasiddhaṃ rūkṣameva siddhaṃ rūkṣasiddhaṃ niḥsnehasiddhamityarthaḥ | athavā rūkṣeṇa kāñjikādinā siddhaṃ rūkṣasiddham | akomalaṃ kaṭhinam | svabhāvataḥ saṃskārato vā | asañjātarasamaparipūrṇasvarūpamityarthaḥ | tathā sarvaṃ śākaṃ śuṣkaṃ tyajet | mūlakaṃ varjayitvā | prāyeṇa bāhulyena phalamapyevaṃvidhaṃ tyajet | drākṣādeśca śuṣkasyāpi prayogo dṛśyata iti jñāpanārthaṃ prāyograhaṇam | tathā phalaṃ sarvamāmamaprāptapākaṃ tyajet | vilvaṃ tu varjayitvā | tasyāmasyāpi prayogaḥ | atra yathāyogaṃ pūrvavadyojyam | atrāpi phalānāmaprasiddhānāṃ prasiddhānāṃ ca yeṣāṃ nāmāni noktāni tāni nānādeśakulebhyo'pabhraṃśasaṃskārādinādhigantavyāni || iti phalavargaḥ ||
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit