Pramāṇa · Search · About · API

Ashtangasamgraha 15.96

Śaśilekhā 15.96

Language
Sanskrit

15.96

śikhipicchādikena saghṛtena śayanādikeṣu dhūpo viṣanāśanaḥ | tathā snānīye'mbhasi viṣanāśanāya pūrvoktaṃ cyuṣaṇādikaṃ yojayet | athavā dhavādibhiḥ katakādiyuktaiḥ kṛtaḥ kvātho dadhighṛtamiśraḥ snānīye'mbhasi yojyaḥ| candanadrumavalkalādīnāṃ vā kalkaḥ snānādijale yojyaḥ | drumaśabdasya candanakṣīripalāśaiḥ sambandhaḥ| eteṣāṃ valkalaistvagbhirathavā sarvodakārtheṣu snānādikeṣveṣāṃ candanādīnāṃ kākamācīsaṃyuktānāṃ kvātho viṣanāśanaḥ | nākulī sarpākṣī | elāvālukaṃ vālukam | rocanādibhirlalāṭādiṣu tilakān dhārayet | viṣairna bādhyate | nārīṇāṃ ca priyo bhavati | naipālīśabdena manaḥśilocyate | saviṣaṃ gātraṃ haridrādīnāṃ cūrṇena digdhaṃ nirviṣatāmetītyāha gautamaḥ | sañjīvanādīṃścāgadān viṣapratiṣedhe vakṣyamāṇānnasyādiṣu yojayet | viṣamuktasya tīkṣṇāni vamanāni ca yojayet | viṣapratiṣedhoktaprakāreṇa ca yadi raktavistrāvaṇāvasaraḥ tataḥ sirāmokṣo vidheyaḥ | śatrumavyasthitāya ca bhūpate pūrvameva hṛdayarakṣaṇaṃ kāryam | tacca viṣapratiṣedhe vakṣyate | tathā ca śatrumadhye viṣapratiṣedhe vakṣyamāṇamajeyaṃ nāma ghṛtaṃ bhojanapūrvaṃ peyam | viṣapratiṣedhe amṛtaṃ nāma ghṛtaṃ bhojanapūrve deyaṃ bhiṣajā | antataḥ śītalaṃ jalaṃ sarpirādyabhāve śītamapi jalaṃ pedyamityarthaḥ | sitādikalkasaṃyuktaṃ ca māṃsaṃ viṣanāśanāyeṣyate | kasya māṃsamāha godhādīnām | tathā pṛṣatasya māṃsaṃ śuṇṭīpippalīyuktam | tathā śikhino mayūrasya māṃsaṃ nāgareṇa vātiviṣayā vā śarkarayā vā yuktam | eṣāṃ ca godhādīnāṃ māṃsena yathāsvaṃ yogyasaṃyogyauṣadhakatpitāśca rasāḥ | yena ca viṣaṃ bhuktaṃ tasya tasya kṛtavamanavirecanasya kāle tadavasthāyogyaṃ sūkṣmaṃ supiṣṭaṃ tāmracūrṇaṃ mākṣikasaṃyuktaṃ hṛcchodhanāya dātavyam | evaṃ śuddhe hṛdi suvarṇacūrṇasya ca mātrāṃ dāpayet | tena kiṃ bhavatītyāha | hemapasya puruṣasyāṅge śarīre viṣaṃ na sajate na tiṣṭhati | yathā padmapatre'mbu na sajate | tasya ca vipulamāyurjāyate | eṣa ca maulaviṣavidhirgare'pi vidheyaḥ karaṇīyaḥ | itthamanantaroktena rakṣaṇaprakāreṇa bhiṣagvaidyo nareśvaraṃ viṣagarādibhyo rakṣet | yatastasya nareśvarasya ucchede vināśe prajāsambandhināṃ sarvakarmaṇāmucchedaḥ | sa ca rājā bhiṣajā'tīndriyairmānasaiairyatnataḥ prajñādibhiḥ karmabhirārādhanīyaḥ, yena kupito doṣaṃ na karoti | yato rājño mānuṣatve'pi ājñādayo'mānuṣā bhavanti | anyapuruṣebhyaḥ sa eva śakta ityarthaḥ ayameva tadārādhanopāya ucyate ||

Linked texts (1)