Pramāṇa · Search · About · API

Ashtangasamgraha 17.11

Śaśilekhā 17.11

Language
Sanskrit

17.11

anupāne bhuktamyopari pāne jalameva śreṣṭhaṃ sarvarasajanakaśakteḥ sarvaguṇatvādbhojanarasrāvirodhāccharīravṛddhikaram| dravadravyavijñānīyaṃ cekṣeta ityetāvattaitaduktaṃ bhavati śīta syoṣṇasya ca pānīyasya tatrokteḥ kvaviṣaye'nupānaprayogaḥ| kṣīraṃ śāliṣaṣṭikayorupavāsaklāntādiṣu ca | māṃmarasaḥ śoṣādipu atilaṅghanokteṣu rogeṣu | vāte tu vṛddhe anupānamamlāni kāñjikādīni cakārānmāṃsaraso'pi | pitte śarkarodakaṃ śleṣmaṇi mākṣikasaṃyuktaṃ triphalākathitaṃ jalam | akṣigegepu sarvepu galarogeṣu ca prāyaśaḥ sarvepu samākṣikaṃ triphalodakam | dadhni śītodakamanupānaṃ pūrvamuktam | sampratyucyate masteva veti | dadhna ubhayānupānasamuccayapratiṣedhārthamevakārakaraṇaṃ tena śītodakaṃ vā mastu vā dadhyanupānamityarthaḥ | kūrcikākīlāṭayośca mastreva avarānnaṃ vidalasasyānama | arkyādyāsavān vileśayeṣu | sāmānyānānyeṣu ca vipadigdhaśastrahatepu ca madhūdakaṃ sthūleṣveva | samāsataḥ saṅkṣepata ucyate | bhuktasyānnasya guṇairviparītaṃ yad dravaṃ tadanupānāya yojyam | tatra yadi viruddhānnavijñānīyoktena prakāreṇa na virudhyate | tatra parasparaṃ sadṛśānāmasadṛśānāṃ vā guṇānāmubhayatrāpi balavatāṃ satāṃ virodha uktaḥ |