Ashtangasamgraha 17.3

17.3

ātmavān buddhimāna annasya svabhāvasaṃyogādīn sapta samyak sūkṣmayā buddhyā samīkṣya hitamevopayoktuṃ yatetāhitaṃ parityajet | kiṃbhūtāna sapta ? āha, svāsthyasvāsthyaphalānāmāhārakalpanāviśeṣāṇāmodanapeyābhakṣyavyañjanādīnāṃ kāraṇabhūtāna | mūlapāṭhe tu dvandve strīliṅgasya paratvāttatsāmānādhikaraṇyena hetubhūtā iti prayogaḥ | anne ca dravyāṇi saṃyogaviśeṣeṇa hi vilakṣaṇakāryakarāṇi bhavanti | eṣāṃ ca svabhāvasaṃyogādīnāṃ lakṣaṇamucyate | tatra svabhāvo dravyasvarūpam | yathā divyodakādīnāṃ laghutvaṃ kṣīrādīnāṃ gurutvamiti | tāni dravyāṇi saṃyogādiviśeṣātsvabhāvādanyathātvaṃ vaiparītyaṃ bhajante | etacca mātrādiprakaraṇe savistaramuktam | kevalamatra lakṣaṇamucyate |