Ashtangasamgraha 17.8
Śaśilekhā 17.8
- Language
- Sanskrit
17.8
samīkṣya samyagātmānamiti pūrvoktaṃ vyākaroti | ātmānaṃ parīkṣya idaṃ vā tadātve prastutaṃ sātmyamidamasātmyamiti | sātmyaṃ yajjanmanaḥ prabhṛti mahātmanābhyastaṃ tacca śarīre aucityādabhyastatvādupaśete sukhāhaṃ bhavati | etadeva ca loke sātmyaśabdenocyate | yajjanmanaḥ prabhṛtya bhyastaṃ sukhāhaṃ ca | svalpakālābhyastaṃ nātmyameva | etadviparītamasātmyam | anye tvācāryāḥ prakṛtyādibhedena sukhakartṛtvamātrahetuṃ bahuvidhaṃ sātmyamicchanti | te ca janmanaḥ prabhṛtyabhyāsamanapekṣya prakṛtideśādiviśeṣamāśritya śarīrasaṃvarddhakadravyaguṇebhyo viparītaguṇamapi samprati sukhahetutvāt sātmyamācakṣate | teṣāṃ ca sadṛśaguṇamapi śarīreṇāhārajātaṃ sampratyasukhāvahatvādasātmyam | sarve ca sātmyaṃ trimakāraṃ ta icchanti | subodham | teṣu ca madhye pravaraṃ sarvarasaṃ samadoṣaprakṛteḥ sukhāvahatvenopadiśanti |
itareṣāṃ ca visamadoṣaprakṛtīnām| yathākramamekena sarvaramamya śarīrīṇaiḥ sāhasyāt | tena yaddhāhāraṃ bhavati madhyamavaraṃ ca viṣamadoṣāṇāmevetyāhuḥ | tata yathāyathamupadadhyāt | evaṃ ca sātmyamapi doṣasaṃvarddhakamapyanabhityādinā vivarjitamevetyarthaḥ | tataḥ prabhāvāt mātrāsaṃyogādīnāṃ vaicitryādannapānavicārasyāniyataikarūpyāttridoṣatattvatayā yathābhāviṣṭhaṃ bahutvātkiñcitkadācit prayuñjīta nābhyavati yathābhavannalpena śīlayet pariharedvā | etenābhihitamarthamevoktaṃ ca pādaśeṣaśakyaḥ |
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit