Ashtangasamgraha 2.28
Śaśilekhā 2.28
- Language
- Sanskrit
2.28
sukhasādhyādikasya vyādhicatuṣṭayasya lakṣaṇamucyate | sarvauṣadhakṣame dehe utpanno vyādhiḥ sukhaḥ sukhasādhyaḥ | yūnastaruṇasya | puṃsaḥ puruṣasya | jitātmano jitendriyasya geyaśabdādīnāmalolupasya dehe utpannaḥ | anyacca kiṃbhūtaḥ amarmagaḥ hṛtkaṇṭhādipīḍākaraṇe asamarthaḥ | svalpanidānaḥ svalpapūrvarūpaḥ svalpalakṣaṇaśca susādhyaḥ | tathopadravarahitaḥ utpanne vyādhāvutpannaṃ duḥkhānubandhi vyādhyantaramupadravaśabdenocyate | tathā atulyadūṣyaḥ yasmin vyādhau visadṛśenadoṣeṇa dūṣito dūṣyaḥ yathā śleṣmaṇā śītena raktamuṣṇaṃ dūṣitam | tathā atulyadeśo vyādhiḥ yathā ānūpadeśe pittasambhūtaḥ| atulyarturyathā śaradi kaphodbhavaḥ| atulyaprakṛtiryathā pittaprakṛteḥ śleṣmasambhavaḥ | pādasaṃpadi aṅgacatuṣṭayaparipūrṇatve sati vyādhiḥ sukhasādhyaḥ | tathā graheṣu anuguṇeṣu anukūlarāśisaṃsthiteṣu tathā ekena vātādīnāmanyatamena doṣeṇa yo jātaḥ tathā ekamārgaḥ antarmārga eva vā bahirmārga eva vā | etacca parastādvakṣyāmaḥ | tathā navaḥ | iti sukhasādhyasya lakṣaṇamuktam | tasyaiva sukhasādhyasya anvarthatā'pyucyate | sukhasādhyo yaḥ sukhopāyaḥ svalpopāya iti alpena ca kālena sidhyati ||
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit