Pramāṇa · Search · About · API

Ashtangasamgraha 2.28

Śaśilekhā 2.28

Language
Sanskrit

2.28

sukhasādhyādikasya vyādhicatuṣṭayasya lakṣaṇamucyate | sarvauṣadhakṣame dehe utpanno vyādhiḥ sukhaḥ sukhasādhyaḥ | yūnastaruṇasya | puṃsaḥ puruṣasya | jitātmano jitendriyasya geyaśabdādīnāmalolupasya dehe utpannaḥ | anyacca kiṃbhūtaḥ amarmagaḥ hṛtkaṇṭhādipīḍākaraṇe asamarthaḥ | svalpanidānaḥ svalpapūrvarūpaḥ svalpalakṣaṇaśca susādhyaḥ | tathopadravarahitaḥ utpanne vyādhāvutpannaṃ duḥkhānubandhi vyādhyantaramupadravaśabdenocyate | tathā atulyadūṣyaḥ yasmin vyādhau visadṛśenadoṣeṇa dūṣito dūṣyaḥ yathā śleṣmaṇā śītena raktamuṣṇaṃ dūṣitam | tathā atulyadeśo vyādhiḥ yathā ānūpadeśe pittasambhūtaḥ| atulyarturyathā śaradi kaphodbhavaḥ| atulyaprakṛtiryathā pittaprakṛteḥ śleṣmasambhavaḥ | pādasaṃpadi aṅgacatuṣṭayaparipūrṇatve sati vyādhiḥ sukhasādhyaḥ | tathā graheṣu anuguṇeṣu anukūlarāśisaṃsthiteṣu tathā ekena vātādīnāmanyatamena doṣeṇa yo jātaḥ tathā ekamārgaḥ antarmārga eva vā bahirmārga eva vā | etacca parastādvakṣyāmaḥ | tathā navaḥ | iti sukhasādhyasya lakṣaṇamuktam | tasyaiva sukhasādhyasya anvarthatā'pyucyate | sukhasādhyo yaḥ sukhopāyaḥ svalpopāya iti alpena ca kālena sidhyati ||

Linked texts (1)