Ashtangasamgraha 22.47
Śaśilekhā 22.47
- Language
- Sanskrit
22.47
jīvantīprabhṛtīni daśauṣadhāni pratyekaṃ jīvanīyatve śaktāni | teṣāṃ ca pratyekaṃ dravyādisaṃyogena ca prayojana vaśāt prayogaḥ | pratyekaṃ pañcakaṣāyāṇāṃ catvāri śatāni pañcāśadadhikāni | saṃyogena tu samānajātīyakṛtena pratyekaṃ mahākaṣāye dvisaṃyogāni pañcacatvāriṃśat | trike viṃśacchatam | catuṣke caturaśītiḥ pañcake ṣaṭpañcāśat ṣaṭke pañcatriṃśat | saptake viṃśatiḥ | aṣṭake daśa | navake catvāraḥ | evaṃ saṃyogaśatāni trīṇi catuḥ saptatyadhikāni pratyekaṃ mahākaṣāye | kevalakaṣāyā daśa | daśasaṃyogaścaikaḥ | evameko jīvanīyādyanyatamo mahākaṣāyaḥ pañcāśītyadhikaṃ śatatrayaṃ bhedānāmupagacchati | etadeva pañcacatvāriṃśadguṇitaṃ kātsnryena saṅkhyā mahākaṣā yāṇām | tatrāpi viśiṣṭasaṅkhyāvargāntaradravyaviśeṣeṇa viśiṣṭasaṃyogakalpanayānantyaṃ mahākaṣāyāṇām | evaṃ jīvantyādīni daśa kaṣāyaśabdavācyāni | jīvanīyaṃ prāṇānāṃ sandhārakam | lekhanaṃ deha upalepādikān bhāvān vicchinatti | sandhānakaṃ śarīre 'ntaḥ saṃhatikaraṃ bhāvānām| udardo vakṣyamāṇalakṣaṇaḥ śītapānīyasaṃsparśādityādinā | dīpyakādipañcakaṃ sapañcakolaṃ śūlaṃ śamayatīti sambandhaḥ | ādyaṃ daśamūlaṃ dve pañcamūle bilvādi mahat bṛhatyādi ca laghu etaddaśakaṃ śophaṃ śamayati | madhumadhukādīni navāni prāṇirudhiraṃ ca puruṣasya rudhiravṛddhisthairyakaram | vedanāyāścicchakteḥ santarpakaṃ vedanāsthāpanam | anyatra sthāpanaṃ sthairyakaramityanena prakāreṇa nānāvidhavyādhinirvātārthe prayogā udāhṛtāḥ | tāṃstu rogamāturaṃ ca vikalpya yathāyathaṃ nānāvidhaiḥ prayogaiḥ prakalpayet | iti pañcadaśo'dhyāyaḥ |
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit