Ashtangasamgraha 30.11
Śaśilekhā 30.11
- Language
- Sanskrit
30.11
grīṣme punaśśarīramādānopahatatvāddhetoruṣṇena rūkṣeṇa ca vātenādhmātaṃ bhavati | tathā'tiśithilaṃ bhavati | śithilamanibiḍamauṣṇyāccā'tipravilīnadoṣaṃ śarīraṃ bhavati | tathāvidhe śarīre bheṣajaṃ śodhanāyopayogāt svabhāvādanuṣṇamapi tapanakaranipātādatiśayenauṣṇyantaikṣṇyañcopagataṃ sat prayuktamatiyogāya śodhanasya kalpate | tacca śarīraṃ pipāsādyupadravāya kalpata iti sambandhaḥ | evamatyarthaśītādiṣu triṣu kāleṣvayogātiyogabhayaṃ etadantarāleṣu tu kāleṣu vasantādiṣu vamanādīni karmāṇi yojayedityayaṃ niyamo mṛduvyādhau svasthe ca | etadevāha | na cedātyayiko vyādhirātyayike tu vyādhyapekṣayā śītādiṣvapi vamanādīni yojayet | evañca yojayet kathamityāha | yathartuguṇaviparītena kṛtrimaguṇopadhānena yasminnṛtāvatiśīte'tyuṣṇe vā'tyayikavyādhyupaśa māya śodhanamupayujyate tasyartārye śītādayo guṇāḥ teṣāṃ ye viparītāḥ te kālasvabhāvādasanto'pi kṛtrimā upadheyāḥ| yathā hemante garbhagṛhādi | grīṣme dhārāgṛhādi | etāvatā ayogātiyogau parihṛtau bhavataḥ | athavopayokṣyamāṇa - syauṣadhasya tathāvidhāḥ saṃyogādaya upapādyāḥ | yairayogaśaṅkāyāṃ taikṣṇyamatiyogaśaṅkāyāñca mārdavamiti |
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit