Ashtangasamgraha 34.3
Śaśilekhā 34.3
- Language
- Sanskrit
34.3
kathaṃ hi koṣṭhastho doṣa ūrdhve prapadyate kathaṃ vādho yātītyāha | tatretyādi | tatreti nirdhāraṇe | uṣṇatvādiguṇayuktānyauṣadhāni sakalaṃ doṣasaṃghātaṃ viṣyandayanti vicchindayanti | sa viṣṇṇo vicchinno doṣasaṅghāta ūrdhve prapadyata iti sambandhaḥ | kathaṃ doṣasaṅghātaṃ viṣyandayanti vicchindayanti vetyāha | svavīryeṇa svaśaktyā hṛdayamupetya prāpyātisaukṣmyāt sūkṣmasrotaḥpraveśitvāt vyāptiśīlatvācca hetordhamanīḥ srotāṃsyanusṛtya śarīrentassnehena mṛdūkṛte sati tataḥ svedoṣmaṇā ārdradāruvadviṣṇṇe sadbhāve śarīre sati tānyauṣadhānyauṣṇyāddhetostebhyaḥ sthūlebhyo'ṇubhyaśca srotobhyo doṣasaṅghātaṃ viṣyandayanti mahānimne srāvayanti | taikṣṇyādvikāṣitvācca hetostaṃ doṣasaṅghātaṃ vicchindayanti vigatasaṃhatiṃ kurvanti | kena prakāreṇa ūrdhve pravartata ityāha | sa viṣṇṇovicchinna ityādi | sa doṣasaṅghāto viṣṇṇovicchinnaḥ san pāriplavaḥ pariplavanarūpaḥ | yathā snehābhyakte bhājane udakāñjalirasañjan na kutracitsaṅgaṃ prāpnuvan | anuprasaraṇabhāvādāmāśayamāgamyauṣadhasyāgnivāyvātmakatvādūrdhvabhāgadoṣā - panayanaprabhāvācca udānapraṇunna udānapreritaḥ ūrdhve mukhena pratipadyata iti | evamauṣadhasya salilādyātmakatvādadhobhāgaprabhāvācca sakalasrotobhyo doṣasaṅghāto'dhaḥ pratipadyata iti sambandhaḥ | auṣadhasyobhayaguṇātmakatvādauṣṇyāttaikṣṇyāditaḥ salilātmakatvāditaścobhayata ūrdhvamadhaśca yugapaddoṣasaṅghātaḥ. pratipadyata iti sambandhaḥ |
Linked texts (1)
- Aṣṭāṅgasaṃgraha — Vāgbhaṭa, Sanskrit