Pramāṇa · Search · About · API

Ashtangasamgraha 50.2

Śaśilekhā 50.2

Language
Sanskrit

50.2

purāṇe'tīte karmatasmañcite rajasi duṣṭarakte gate vāyunā strīdehādvahiḥ prerite ṛtorādyādinatrayaṃ paścānnave sāmpartikamāsabhavaṃ 'vasthite ārtavasaṃjñe labdhapratiṣṭhe sati śuddhe ca garbhasyāśaye doṣānupahate mārge ca śuddhe yenānupahataṃ śukraṃ kṣetraṃ prāpnoti | śuddha iti rajasā sambadhyate garbhāśayamārgābhyāṃ ca | śuddhiśca svābhāvikyaupādhikī ca | aupādhikī dravyasaṃskārakṛtā | bījātmanā garbhakāraṇamahābhūtasvabhāvena śukramavikṛtamavikṛtena ca harṣodīritena vāyunā aṅgādaṅgāt preritamanyaiśca sūkṣmasvarūpairmanarasracāribhistanmātrākhyairmahābhūtairanugataṃ strīkṣetraprāptyā karmavaśādārtavena miśrībhūta manvakṣaṃ miśrībhāvāhīnakālameva rāgādīnāṃ vaśe yo'nuvartate tathāvidhena manojavena jīvenābhisaṃsṛṣṭaṃ prāptasaṃyogaṃ garbhāśayaṃ śukramupayāti | rāgadveṣāvidyāsmitābhiniveśāḥ kleśāḥ | ete pañca mithyājñānāni| na pramāṇaṃ na cāpramāṇaṃ viparyayamātramiti kṛtvā avidyā mūlaṃ kleśānāṃ śeṣāṇām | sukhānuśāyī rāgastatprabheda eva dveṣaḥ krodhaḥ | asmitābhiniveśau mohaśabdenoktau | tatrāvidyā yā anitye pṛthivyādau nityabuddhiḥ bījagarbhavāsādinā aśucau strīśarīrādau śucibuddhiḥ duḥkhe ca pariṇāmatāpādibhirupabhogasukhe sukhabuddhiranātmani ca bāhyopakaraṇabhāveṣu śarīre cātmabuddhiriti | ātmano buddheścābhedagraha asmitā | anubhūtasukhasya tatsmṛtyā tatkāraṇaprāptau vṛddhī rāgaḥ | anubhūtaduḥkhasya tatprathaneṣu tātkālikī jighāṃsā dveṣa iti kleśāḥ | avidyā cānādiḥ eṣāṃ kleśānāṃ vaśamanuvartate yo jīva ātmā sa tathoktaḥ śubhāśubhāni karmāṇi tāni cātmanaḥ | kleśamūlatvāt karmaṇām | amūni ca karmāṇi pacyamānāni vipākena sukhāmukhalakṣaṇena punaravidyāmeva puṣṇantyato' vicchinnrena pravāheṇa karmaphalānurūpeṣu yonyantareṣvātmano manaḥprabhṛtibhiḥ saṃyogātnityasyāpi janma śabdenocyate | manojavenetyātmano niṣkriyatvānmanasā yuktasya kriyāvattvamiva darśayati | evaṃbhūtaṃ śukraṃ garbhāśayamupayāti | kāryāṇā ca kāraṇānuvidhāyitvāttatsabhā gatāṃ

Linked texts (1)