Ashtangasamgraha 77.3

77.3

āmāśayastha ityādinā prakṛtārthaprastāvanā | yadyasmādāmāśayasthatvādirūpo doṣo duṣṭo vātādirjvaraṃ vidadhāti tasmājjvare prathamaṃ laṅghanaṃ kurvīteti sambandhaḥ | hetunirdeśenaitat pradarśyate | yeṣu jvareṣvevaṃrūpatā samprāptestatraiva laṅghanaṃ vidheyaṃ nānyatra | tathā ca vakṣyati | “ śuddhavātakṣayāgantu jīrṇajvariṣu laṅghanam | neṣyata ” iti | atra ca laṅghanaśabdena na vamanādikaṃ sarvaṃ laṅghanamucyate | kintu upavāsa eva | nanu tallaṅghanaṃ kasyāmavasthāyāṃ kurvītetyāha | prāgrūpeṣvityādi | jvarasya pūrvarūpadarśana eva laṅghanaṃ kurvīta yadā tu prāgrūpadarśanakāle nidānasya sādhāraṇatvādparijñānādvā laṅghanāviṣayatā āśaṅkyate tadājvarādāvapi yojyam | jvarasyādirjvarādiḥ jvaraprārambha ityuktaṃ prāgrūpeṣu jvarādau veti | anye punarevaṃ varṇayanti jvarasya prāgrūpeṣu laṅghanamanavaśyaṃ kurvīta jvarādau jvaravyaktātāprādurbhāve vā laṅghanaṃ kurvīta tena śuddhavātādiviṣaye vyakte jvare laṅghanaṃ na vidheyam | balaṃ yatnena pālayannityanenaitaducyate tāvallaṅghanaṃ kurvīta yāvatā balahānirna bhavati, tena laṅghitaliṅgaprādurbhāvābhāve'pi balapālanānurodhena laṅghanādviramet balādhiṣṭhānamityādinā balapālane heturucyate |