Ayurvedadipika (Carakatatparyatika) 6.3.60.1

6.3.60.1

daśāhāt parataḥ prāyaḥ kartavyamāha- ata ityādi| kaphe mande iti mande+api kaphe; yadi kapho nāstyeva doṣarūpastadā sarpirvātapittottare jvare deyamityarthaḥ| paripakveṣviti sarvathā pakveṣu| sarpiriti vaktavye adhikapānagrahaṇenānuvāsanābhyaṅgādinā sarpiṣa upayogamasmin kāle niṣedhayati| anuvāsanābhyaṅgau hi paścātkālavaktavyau| iyaṃ ca mandakaphavātapittottaratvarūpā+avasthā prāyeṇa daśāhādūrdhvaṃ kālamahimnaiva sarvajvare vyaktā bhavati; yathā- vṛddhe puruṣe prabalavātatvaṃ, taruṇajvare sāmadoṣatā, tathā+a+amāśayasamutthatayā kaphaprabalatvaṃ bhavati; daśāhāduttaraṃ tu laṅghanādinā kaphaḥ kṣīṇo bhavati, jvarasantāpena ca rūkṣeṇa dhātuśoṣaṇācca vātapitte vardhete| yattu peyākaṣāyasarpiḥkṣīravirecanānāṃ ṣaḍahe ṣaḍahe deyatvaṃ tat prāyikam| tena daśāhādūrdhvaṃ dvitīyaṣaḍaha evāvasthāviśeṣaprāptau sarpirdānaṃ na virodhi||164||-