The Compendium of Suśruta 1.3.6

1.3.6

saṃprati mānasānāha-mānasāstvityādi | krodho dveṣabhedaḥ, yena prajvalitamivātmānaṃ manyate; śokaḥ putrāderabhīṣṭasya niṣpratyāśāviyogacintanaṃ; bhayaṃ pīḍāhetāvaśakyaparihāratājñānaṃ; harṣaḥ sukhacintanaṃ; viṣādo'nuṣṭheye ātmano'śaktatājñānam; īrṣyā samavibhāganīyadravye parāminiveśapratiṣedhecchā; akṣīyapramāṇavastuparityāgecchā (?) asūyā, yathāavarjanīyādudapānāt ‘mā udakaṃ piba’ iti; dainyaṃ nirupakaraṇatayā ātmani ninditaḥ pratyayaḥ; paraguṇabhūkhapidhānecchā mātsaryaṃ; kāminīviṣayā prārthanā kāmaḥ; lobho viṣayeṣu punaḥ punaḥ prārthanā; ādigrahaṇāt mānamadādīnāṃ grahaṇam | icchādveṣabhedairbhavantīti icchābhedāḥ śoka-harṣa-dainya-lobhādayaḥ, dveṣabhedāḥ krodherṣyā'sūyā-madādayaḥ | ete ca mānasāstadātvena sthilā ca duḥkhajanakalād vyādhayaḥ, harṣādayo hi na tadātvena duḥkhahetavaḥ (| ) svābhāvikā ityādi | sukhaduḥkhabhājakakarmārabdhaśarīrasvabhāvādeva bhūtāḥ | tathā hi kṣut-pipāsā-nidrāḥ śarīrasthityarthameva karmaṇā kṛtāḥ; na hi kṣut-pipāsāntareṇāhārapāne, āhārapāko vā nidrāṃ vinā bhavati; jarā tu karmādheyayuganiyatamṛtyupūrvatankāryaṃ; mṛtyuśabdena ceha mṛtyupratyāsannā marmabhedādayo bhaṇyante, ta eva hi duḥkhajanakatvena vyādhirūpā bhavanti | 23 ||