The Compendium of Suśruta 19.18
Bhānumatī 19.18
- Language
- Sanskrit
19.18
bandhanānāha-tatra koṣetayādi | eṣāṃ lakṣaṇamāha-eṣāṃ nāmabhirevetyādi | prāyeṇetivacanādupadeśamapi sarvabandhanānāṃ nāmānvayamātradurvijñeyānāṃ sūcayati | tatra koṣetayādi-
bandhānāṃ deśanirdeśo vyakta eva | bandhānāṃ durvijñeyatayā tantrāntarāṇi jñānārthaṃ likhyante yathākramam | tatra koṣe bhojaḥ—“aṅgulyaṅguṣṭhakāgreṣu kūrca-kūrpara-jānuṣu | koṣaṃkaṃ koṣakākāraṃ vraṇabandhaṃ tu yojayet || dāmākṛtiścatuṣpādo bandhaḥ syāddāmasaṃjñitaḥ | svastikaṃ svastikākāraṃ bandhaṃ kuryāt stanādiṣu | śākhāsu tiryakpatitān prahārādikkṛtān bhiṣak || tān prasīvyānubadhnīyādayaṃ jñeyo'nuvellitaḥ” | pratolībandhe vaitaraṇaḥ—“pratolī puṭikā proktā jālavad bahurandhrakaḥ | ghāṭānte caiva grīvāyāṃ lalāṭe ca prayojayet || sthagikāṃ sthagikākārāṃ meḍhrāṅguṣṭhāṅgulotthitām | jatru-hṛta-kakṣa-śākhādiṣaḍaṅguṣṭhāṅgulīyutām | yathāsvamauṣadhaiḥ pūrṇāṃ kalpayet susamāhitām” iti | evaṃ bheṣajapūrṇāṃ kṛtvā paṭṭena badhyata iti koṣāt sthagikāyā viśeṣaḥ, koṣastu na badhyate | “yamalavraṇayoḥ kuryādyamakaṃ maṇḍalākṛtim | khaṭvā tu bahupādā syāccīrābhirbahubhirvṛtā || bandhanaṃ kārayecchaṅkha-hanu-gaṇḍeṣu kovidaḥ | cīna(ra)bandhaṃ vijānīyāt cīnā(rā)bhirbahubhirvṛtam || aivaṃ bahuvidho bandhaḥ spaṣṭaḥ pṛṣṭhodarorasi | ūrdhvaṃ tiryagadhaścāpi paṭṭacīrākṛtaḥ sa tu || vitānaṃ tu vitānākhyaṃ(bhaṃ) mūrdhni kuryāt susaṃsthitam | gophaṇāṃ gophaṇākārāṃ yuñjyānnāsauṣṭhavastiṣu || cibuke cāpi pañcāṅgīṃ hanusandhau visaṅgate | khedayitvā sthite sandhau kuryāt pañcāṅkuśāvṛtām” iti |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit