Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 22.10

Bhānumatī 22.10

Language
Sanskrit

22.10

pācakasya vyāpāramāha-taccetyādi | agneḥ śarīrāddahanaṃ tathā'nnapacanaṃ rasasūtrādivivecanādi ca kāryaṃ dṛṣṭenānupapannaṃ paśyannadṛṣṭakāraṇatāṃ darśayannāha-adṛṣṭahetukena viśeṣeṇeti | dehajanakādṛṣṭena hi bāhyādagnerviśiṣṭo'yamagnirārabhyate, yenaivaṃvidhamannapacanarasamalādivivecanābhyantarānugrahaśarīrarakṣaṇādi karotīti bhāvaḥ | śeṣāṇāṃ pittasthānānāmiti tathā śarīrasya cāgnikarmaṇeti pañcabhūtāgnisaptadhātvagnikarmaṇā | yaduktaṃ carake-"bhaumāpyāgneyavāyavyāḥ pañcoṣmāṇaḥ sanābhasāḥ" (ca. ci. a. 15) iti | tathā "saptabhirdehadhātāro dhātavo dvividhaṃ punaḥ | yathāsvamagnibhiḥ pākaṃ yānti kiṭṭaprasādavat” (ca. ci. a. 15) iti | evaṃ rañjakādāvapyadṛṣṭānugraho boddhavyaḥ | so'bhiprārthitasādhanakṛdukta iti yogavaśāddarśilābhe'bhīṣṭasādhanaṃ sādhakenāgninā bhavatītyāgamaḥ | etacca paraṃ sādhakakāryaṃ; tena śauryādi ca tasya kāryaṃ jñeyaṃ; yaduktaṃ carake-"agnirevaṃ śarīre pittāntargataḥ kupitā'kupitaḥ śubhā'śubhāni karoti; tayathā- "paktimapaktiṃ darśanamadarśanaṃ mātrāmātratvamūṣmaṇaḥ prakṛtivikṛtivarṇau śauryaṃ bhayaṃ krodhaṃ harṣaṃ mohaṃ prasādamityevamādīni cāparāṇi dvandvāni" (ca. sū. a. 12) iti | kriyādravyāṇāmiti kriyopanītānāṃ vahiḥparimārjanadravyāṇām | chāyānāṃ ceti cakārāt prabhāṇāṃ ca; chāyāprabhe ca chāyāvipratipattyadhyāye vyākaraṇīye |

Linked texts (1)