The Compendium of Suśruta 27.5
Bhānumatī 27.5
- Language
- Sanskrit
27.5
ityataḥ śalyaśāstramiti| asmin śāstre niruktyarthameva śalyasya parigṛhītvā sarvābādhaviṣayatayā upadeśa iti bhāvaḥ| tatretyādi| śārīraśalyavivaraṇe danta-nakha-romādīnāmādau grahaṇaṃ; dantādiṣu rūḍhyarthaśalyaśabdasya tu yogāt; tathā hi-dantaścalitaḥ śārīraṃ śalyam, anyagātrapraviṣṭaṃ mukhyaṃ śalyaṃ ca bhavati; evamubhayarūpo nakhaḥ; tathā akṣiṇa pratīpaṃ roma śārīraṃ śalyam, anyatra śarīrapradeśe vraṇāntargataṃ mukhyaṃ ca śalyamiti| annaṃ duṣṭaṃ śalyamevābādhakaratvādeva | dhātvādayo'pi duṣṭāḥ śalyam | āgantuśalyodāharaṇe śārīraśalyavyatirekeṇa mānasaśokādiśalyasyāpi grahaṇam | mukhyaśalyaśabdaviṣayaṃ cikitsābhedārthaṃ pṛthakkurvannāha—adhikāro hītyādi | adhikāro mukhyatvenādhikāraḥ | viśasanārthamiti māraṇārtham | atraitihyaṃ-yadbrahmaṇā dānavavināśārthaṃ lauhamutpāditamiti | nirvāhitvāditi śarīrapraveśaśīlatvāt; 'nirvāsitvāt' iti pāṭhe kālāntarāvasthāyitvādityarthaḥ | aṇumukhatvaṃ ca dūrapraveśe hetuḥ | dūraprayojanakaratvaṃ dūrasthena dhānuṣkeṇa śareṇa vedanāniṣpādanādityarthaḥ | tasyāharaṇe viśeṣakārakaṃ bhedmāha—sa dvividha ityādi | vṛkṣapatrapuṣpaphalākṛtaya iti śarasya phale agre vṛkṣapatrādisādṛśyamityarthaḥ | vyālamṛgapakṣivaktrasadṛśā ityanena unnatadaṃṣṭrākṛtitrā śarasyetyucyate |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit