Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 32.2

Bhānumatī 32.2

Language
Sanskrit

32.2

pūrvādhyāye “chāyāṃ yaśca na paśyati ( sū. a. 30 ) ityuktaṃ, tena praticchāyāviṣayeṇāpi chāyāśabdena samānaśabdatayā chāyā smaryate, sā ca riṣṭāśrayā vaktavyā, ataśchāyāvipratipattirabhidhīyate; chāyāvipratipattyeha chāyāvaikṛtaṃ lakṣyate, tadadhikṛtya kṛto'dhyāyaḥ chāyāvipratipattiḥ; tena hīṃ śrīsmṛtyādivikṛtirapi jñātā bhavati | chāyā ceyaṃ khatantre śarīre tvacāṃ parisaṃkhyāne pañcavidhoktā; yathā-“prathamā'vabhāsinī nāma, yā sarvavarṇānavabhāsayati, pañcavidhāṃ ca chāyāṃ prakāśayati” (śā. a 4 ) iti | tathā carake'pyuktaṃ“khādīnāṃ pañca pañcānāṃ chāyā vividhalakṣaṇāḥ | nābhasī nirmalā nīlā sasnehā saprabheva ca || rūkṣā śyāvā'ruṇā yā ca vāyavī sā hataprabhā | viśuddharaktā lāgneyī dīptābhā darśanapriyā || śuddhavaiḍūryavimalā susnigdhā cāmbhasī matā | sthirā ślakṣṇā ghanā snigdhā śyāvā śvetā ca pārthivī” ( ca. iṃ. a. 7) iti | iyaṃ ca chāyā carakoktasaptavidhaprabhāyāśca bhinnā caraka evoktā; yathā-“syāttaijasī prabhā sarvā sā tu saptavidhā matā” ( ca. iṃ. a. 7 ) ityādi | atrāpi ca “hrīśriyo naśyato yasya ojastejaḥ smṛtiḥ prabhā” iti vacanācchāyāto bhinnaiva prabhā, tathā ca carake chāyāprabhayorbhedakaṃ lakṣaṇamuktaṃ; yathā-“varṇamākrāmati cchāyā bhā tu varṇaprakāśinī | āsannā lakṣyate chāyā prabhā dūrāttu lakṣyate” ( ca. iṃ. a. 7 ) iti |

Linked texts (1)