The Compendium of Suśruta 36.35
Bhānumatī 36.35
- Language
- Sanskrit
36.35
balaparīkṣāyāmabhihitaguṇamiti uktapraśastadharmakatvaṃ; guṇaśabdo'tra praśastadharmavācī, tacca "tatra balena sthiropacitamāṃsatā" ( sū. a. 15) ityādinoktamanusartavyam | balabhedatvādeva kāraṇabhedena daurbalyaṃ nirdiśannāha—daurbalyaṃ tvityādi | daurbalyaṃ balameva kṣīṇamucyate | svabhāvādeva kaścinmātṛpitṛbījadoṣāddevādvā durbalo bhavati, kaściddoṣaiḥ kṣayitadhātuguṇatayā ca durbalo bhavati, jarayā vārdhakyena vā daurbalyaṃ bhavati | ādiśabdāt kālādīnāṃ grahaṇaṃ; yaduktaṃ—"ādāvante ca daurbalyaṃ visargādānayornṛṇām" ( ca. sū. a. 5) iti | 'āpekṣikaṃ ca' iti kecit paṭhanti vyākhyānayanti ca— madhyamapekṣya bālo vṛddhaśca durbala ityādikamapekṣākṛtaṃ daurbalyam | tacca vayogṛhītamevetyatrānusartavyam | sabalaṃ stauti—yasmādityādi | kriyāpratipattiḥ kriyāsiddhiḥ | carake'pyuktaṃ—"balādhiṣṭhānamārogyaṃ" ( ca. ci. a. 3 ) iti | ārogyādhiṣṭhānānāṃ śarīrāgnibalādīnāṃ madhye etacca prakaraṇe prādhānyakhyāpanaṃ tantradharmaḥ, tena vaheairapi svaviṣaye stutirna virudhyate |
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit